Zorg + Welzijn

• Print pagina
• Stuur pagina door
• RSS

Fuseren. Het is een blijft een ‘hot item’, met name bij veel kleine gemeenten. De Noord-Hollandse gemeente Zijpe was eerder dit jaar dicht bij een fusie met de gemeenten Schagen en Harenkarspel, maar besloot er op het laatste moment vanaf te zien. In Friesland voeren de gemeenten Lemsterland, Skasterlân en Gaasterlân-Sleat verregaande gesprekken om te fuseren. Laatstgenoemde is een voorstander van een fusie. Hoe denken Zijpe en Gaasterlân-Sleat over de mogelijkheden om als kleine gemeente zelfstandig te overleven?

 

Kom 8 oktober ook naar de Grote Dag van de Kleine Gemeenten 2009
Thema: samenwerken en decentralisatie
 

 

1. Hoe kijkt u als kleine gemeente aan tegen een fusie?

Willem Hoornstra: 'Dat is in mijn ogen onontkoombaar. De gemeenteraad heeft zich hier ook op deze manier over uitgesproken. Als je bekijkt welke taken we nu moeten uitvoeren en wat er de komende jaren allemaal bijkomt (de gemeente als eerste overheid), wordt het onmogelijk om belangrijke taken zelfstandig uit te blijven voeren. Dan moet je wel gaan samenwerken. Op veel terreinen is samenwerken best mogelijk zonder een fusie, maar zodra het om primaire taken gaat moet je het belang van de burger voorop stellen en is een fusie onvermijdelijk.'

Bert van Dijk: 'Positief, maar overigens niet in alle gevallen noodzakelijk of zelfs gewenst. Niet lang geleden is in Noord-Holland Noord de discussie gestart om meerdere gemeenten te laten fuseren. Het voorkeursscenario voor de gemeenteraden en de provincie was om het aantal gemeenten van negen terug te laten gaan tot vier. Wij wilden daar als gemeente ook voor gaan om met het oog op de toekomst onder meer onze dienstverlening efficiënter en professioneler te kunnen uitvoeren. Ook een meerderheid van de gemeenteraad van Zijpe ging hiermee akkoord. Uiteindelijk zag de gemeenteraad toch van een fusie af omdat onze burgers via een raadplegend referendum duidelijk lieten blijken tegen te zijn.'

2. Wat ziet u als belangrijkste voor- en nadelen?

Willem Hoornstra: 'De grootste voordelen zijn dat de mogelijkheden van het ambtelijk en bestuurlijke apparaat toenemen. Een aantal specialistische functies zijn nu eenmansposten, waardoor je vrij kwetsbaar bent. Dit verbetert bij een fusie. De kwaliteit van je dienstverlening verbetert niet alleen de service naar de burger toe, maar ook de kwaliteit van de inhoud van het beleid. Dit is in het belang van de burger en die moet altijd voorop staan. Nadeel is dat een fusie kan leiden tot een grotere afstand tussen de burger en de gemeente. We beschikken in Gaasterlân-Sleat over een stevige dorpsbelangenstructuur en daar moeten we in dat geval meer inhoud aan geven.'

 

Bert van Dijk: 'De professionalisering van de dienstverlening is een belangrijk voordeel, maar ook het feit dat je als grote organisatie minder kwetsbaar bent, is aantrekkelijk. Verder leidt een fusie er meestal toe dat je over meer specialisten beschikt en het verhoogt de efficiency met betrekking tot taken die nu op veelal dezelfde wijze door alle kleinere gemeenten worden uitgevoerd. Verder kun je ook op bestuurlijk gebied professionaliseren en neemt de bestuurlijke druk af. Ander voordeel is dat een kleinere hoeveelheid gemeenten het sneller eens kan zijn over regionale punten. Maar het grote nadeel is dat een fusie de gemeente en burgers verder uit elkaar brengt, hoewel dit deels kan worden opgevangen door bijvoorbeeld dorpsraden in te voeren. In een kleine gemeente is het juist een groot voordeel dat burgers de gemeente makkelijk weten te vinden. Het is laagdrempelig.'

3. Hoe zwaar weegt de mening van de burgers mee?

Willem Hoornstra: 'De mening van de burger telt bij ons wel degelijk zwaar mee. We hebben meerdere burgeravonden georganiseerd en discussies met burgers gevoerd. Dan merk je dat bewoners vooral bang zijn dat de identiteit van hun eigen dorp verloren gaat. Na enkele gesprekken beseffen ze echter ook dat het als kleine gemeente niet meer te bolwerken is. Het is daarom belangrijk om voldoende ‘feeling’ te houden met de burgers en de identiteit van de dorpen zo goed mogelijk proberen te waarborgen.'

Bert van Dijk: 'Bij ons heel zwaar. Hoewel een meerderheid van de gemeenteraad in principe al had ingestemd met een fusie, vonden de coalitiepartijen het belangrijk om de burgers in de gelegenheid te stellen hun mening te geven. Bij het stemmen tijdens de laatste gemeenteraadsverkiezingen was een fusie nog geen issue, maar werd ingezet op een fusie van alleen de ambtelijke organisaties. De meerderheid van de raad besloot de definitieve beslissing daarom aan een raadplegend referendum te verbinden. Met een opkomst van meer dan 40% bleek zo’n 63% van de burgers tegen een fusie. Dat was voor de meerderheid van de raad beslissend om het fusievoorstel alsnog af te stemmen.'

4. Kunnen kleine gemeenten tegenwoordig nog wel zelfstandig overleven?

Willem Hoornstra: 'Ik denk niet dat kleine gemeenten het nog zelfstandig kunnen behappen. Onder ‘zelfstandig’ versta ik het zelf uitvoeren van alle primaire taken. Veel gemeenten doen voorkomen alsof ze zelfstandig zijn, terwijl ze deze taken niet geheel zelfstandig uitvoeren, in dit soort gevallen plaats ik mijn vraagtekens bij het woord ‘zelfstandig’. Met name ontwikkelingen die de komende jaren op ons af komen, zoals op het terrein van ICT en de gemeente als eerste overheid, brengen taken met zich mee die we nu niet allemaal zelfstandig zou kunnen uitvoeren. Gemeenten worden hier echter wel toe verplicht en daarom is een fusie de enige goede oplossing.'

Bert van Dijk: 'Ik zie geen ontwikkelingen waarom kleine gemeenten per definitie niet kunnen overleven. Maar dat is mijn persoonlijke mening als gemeentesecretaris, dat zeg ik niet namens het gemeentebestuur. Ik denk dat er wel degelijk mogelijkheden zijn voor kleine gemeenten, maar dan moeten er wel dingen anders worden georganiseerd. Ook is het denk ik onvermijdelijk dat op meerdere terreinen wordt samengewerkt met andere gemeenten en dat vaker expertise van buitenaf wordt ingeschakeld. De gemeente Zijpe onderzoekt momenteel hoe het zelfstandig verder kan terwijl de kwaliteit van de dienstverlening op orde blijft. Dat is een uitdaging, maar het is mogelijk.'

5. Wat vindt u ervan dat de provincie het recht heeft om gemeenten tot een fusie te dwingen?

Willem Hoornstra: 'Ik vind het een slechte zaak. Een fusievoorstel moet breed gedragen worden en vanuit de lokale politiek zelf komen, anders leidt het tot niets. Als er van bovenaf op wordt aangedrongen, ontstaat er polemiek (pennenstrijd) tussen het provinciale- en gemeentebestuur. Ik geloof al een tijdje niet meer in gedwongen huwelijken.'

 

Bert van Dijk: 'Mijn mening doet er niet zo gek veel toe, want het is een wettelijke mogelijkheid. Overigens kan de provincie alleen een herindelingsvoorstel bij het Rijk neerleggen, de uiteindelijke beslissing ligt bij de regering en de Eerste en Tweede Kamer. Maar als het om bovenlokale belangen gaat, kan ik me voorstellen dat het nodig kan zijn om een gemeente tegen zijn zin in bij een fusie te betrekken. Dit zou ook kunnen gelden voor een gemeente die met een aantoonbaar tekort aan bestuurlijke en/of ambtelijke capaciteiten kampt en daar zelf geen oplossingen voor biedt. De provincie heeft als taak ervoor te zorgen dat gemeenten zich van hun taak kwijten. Aan de andere kant is draagvlak ook belangrijk voor een succesvolle fusie.'

   

8 oktober 2009 Grote Dag van de Kleine Gemeenten 2009
Thema: samenwerken en decentralisatie
 

Impressie Grote Dag Kleine Gemeenten 2007 »

Impressie Grote Dag Kleine Gemeenten 2008 » 

 

Ook zijn wij op zoek naar de Meest Innovatieve Kleine Gemeente 2009. Stuur je project in en maak kans op de Bestuursacademie Nederland Innovatie Award 2009 »