Zorg + Welzijn

• Print pagina
• Stuur pagina door
• RSS

Met de juiste aanpak kunnen gemeenten overgewicht onder de bevolking verminderen, zo zeggen Zwolle en Rhenen in deze editie van 1-tegen-1. Als bewijs heeft Zwolle haar eigen ambtenaren al honderden kilo's laten afvallen.

Gemeenten hebben eind 2009 via een nieuw landelijk convenant met minister Klink van volksgezondheid afgesproken een bijdrage te leveren aan een gezonder gewicht van de inwoners. Doel van het gewicht is dat gemeenten de gezonde keuze gemakkelijk, aantrekkelijk en vanzelfsprekend maken.

JOGG-gemeente
Deelconvenant is het JOGG (Jeugd Op Gezond Gewicht) dat zich puur richt op kinderen. De JOGG-aanpak is gekopieerd uit Frankrijk en richt zich op de vijf pijlers 'Bestuurlijk draagvlak', 'sociale marketing', 'publieke - en private samenwerking', 'onderzoek’ en 'zorg en preventie'. In het deel van Frankrijk waar de aanpak is gehanteerd is het percentage kinderen onder de 18 met overgewicht in enkele jaren met 2,5% gedaald, terwijl het percentage landelijk met 5% steeg.

Zwolle is sinds vorige maand de eerste JOGG-gemeente in Nederland. Gemeente.nu kijkt hoe de gemeenten Zwolle en Rhenen aankijken tegen het verminderen van overgewicht onder de inwoners.

 

1. Vormt overgewicht een groot probleem in uw gemeente?

 

Dannenberg: 'Zwolle vormt geen uitzondering op de Europese trend dat kinderen en volwassenen steeds zwaarder worden. In de aandachtswijken is bijvoorbeeld maar liefst 20% van de kinderen te zwaar. Van de Zwolse ouderen is gemiddeld 50% te zwaar. Dat zijn zorgelijke cijfers.'

 

Guichelaar: ‘Het is een probleem, maar ik kan niet precies in cijfers uitdrukken hoe groot dit probleem in onze gemeente is. Het overgewichtprobleem is voor ons in ieder geval groot genoeg om er aandacht aan te besteden in de gezondheidsnota. We proberen er van alles aan te doen.’

 

 

2. Wat is het belang voor uw gemeente om mensen op gezond gewicht te hebben?

 

Dannenberg: ‘Het effect van gezonde inwoners is fors. Gezonde kinderen verzuimen minder vaak op school, voor volwassenen geldt dat op hun werk. Bovendien verhoogt een gezond lichaamsgewicht de levensverwachting, want mensen die weinig bewegen worden sneller ziek en leven gemiddeld korter. Een fitte bevolking die zich weinig ziek meldt, kan ook een belangrijke vestigingsfactor zijn voor bedrijven.’

 

Guichelaar: 'Overgewicht leidt in veel gevallen tot gezondheidsproblemen en die maken mensen minder gelukkig. Hoe fitter mensen zich voelen, hoe gelukkiger ze zijn en hoe minder ze klagen. Ik merk dat zelf ook, want ik loop nu zo’n vijftien jaar hard en voel me sindsdien een stuk fitter en zit prettiger in mijn vel. Je zou dus kunnen zeggen dat de leefbaarheid in de gemeente toeneemt als er minder mensen met overgewicht zijn. En aangezien ik als wethouder verantwoordelijk ben voor de gezondheid van mijn inwoners, probeer ik het overgewicht tegen te gaan.'

 

 

3. Is het tegengaan van overgewicht geen vechten tegen de bierkaai?

Dannenberg: 'Nee, maar er moet wel een lange weg worden afgelegd om overgewicht terug te dringen. Niemand had ook gedacht dat het zou lukken om het rookgedrag te verminderen en dat lijkt ook te lukken nu onder meer op de werkvloer en in openbare gebouwen niet meer mag worden gerookt. Wij kunnen het als gemeente echter niet alleen, het moet gebeuren in samenwerking met organisaties en inwoners. Dat het overgewicht echt kan worden teruggedrongen, blijkt ook uit het succesvolle gezondheidsbevorderingsbeleid dat we binnen de gemeente Zwolle hebben doorgevoerd. Onze 1.200 ambtenaren tellende organisatie is binnen enkele jaren het gewicht van een nijlpaard verloren en heeft het laagste ziekteverzuim van de grote Nederlandse gemeenten.'

 

Guichelaar: 'Nee. Je moet vooral doorgaan en niet opgeven. Maar ik geloof niet dat een eenvoudig afvalprogramma op de lange termijn werkt. Mensen vallen er door af, maar zijn vaak enkele maanden later weer op hun oude gewicht. Je moet ervoor zorgen dat ze hun manier van leven veranderen zodat ze structureel op gezond gewicht blijven. Sommige dingen zijn inderdaad erg lastig te doorbreken. Het is tegenstrijdig dat veel mensen na het sporten achter de bar kruipen om een biertje en een patatje te bestellen, maar je kunt hier moeilijk iets aan doen omdat de clubkas van verenigingen grotendeels wordt gevuld uit kantine-inkomsten. Daardoor kan de contributie laag blijven. Op dit gebied is nog een wereld te winnen. Het is een lastig te bestrijden probleem, maar met de juiste aanpak is het geen vechten tegen de bierkaai. Dat bewijst iedere inwoner die overtollige kilo’s definitief verliest.'

 

 

4. Wat onderneemt uw gemeente tegen het probleem? Overweegt u bijvoorbeeld een stop op het aantal snackbars?

Dannenberg: 'We zetten vooral in op de preventie van overgewicht. Hierbij denken we niet puur aan voeding en sporten, maar ook aan de inrichting van de stad. Veel gebouwen zijn bijvoorbeeld zo ingericht dat je bij binnenkomst direct tegen de lift aanloopt, dit zou de trap moeten zijn. Ook proberen we parken voor ouderen aantrekkelijk te maken om te wandelen en voor kinderen om te spelen. Verder geven we onze inwoners niet alleen informatie mee, maar benaderen we ze ook direct. Een gezin met kinderen met overgewicht, krijgt zelfs voorlichting aan huis. Een stop op het aantal snackbars past niet binnen onze denkwijze. We zetten liever in op het uitlokken van gezond leven in plaats van het bestrijden van overgewicht. Het lijkt ons een beter idee om eten te ‘bestickeren’: groen is gezond, oranje gemiddeld en rood ongezond. Mensen zullen niet snel elke dag iets kopen met een rode sticker.'

 

Guichelaar: 'We zijn enkele jaren geleden onder meer gestart met een project waarin we als gemeente samenwerken met huisartsen en de GGD om bijvoorbeeld fruitontbijten op scholen te organiseren en op een leuke manier uitleg over voeding te geven. Het project loopt nog altijd. Met succes, want uit onderzoek is gebleken dat het overgewicht is afgenomen. Over een paar jaar onderzoeken we dit opnieuw. Verder zetten we in op het stimuleren van breedtesport. We organiseren bijeenkomsten en laten sportclubs clinics verzorgen op scholen. Ook is er een kinderdagverblijf dat een contract heeft getekend met een sportclub. Over een stop op het aantal snackbars heb ik eigenlijk nog nooit serieus nagedacht, maar ik sluit zoiets niet direct uit.'

 

 

5. De JOGG-aanpak om kinderen op gezond gewicht te krijgen is gekopieerd uit Frankrijk, daar werkt het goed. Denkt u dat het hier ook een garantie voor succes is?

 

Dannenberg: 'Eerst heeft de aanpak in Frankrijk veel succes gehad, daarna onder meer ook in Spanje, waarom hier niet? Het is wel zo dat het alleen een succes wordt als de JOGG-aanpak echt een breed draagvlak heeft. Je moet het als gemeente niet in een hokje wegstoppen bij één portefeuillehouder, iedere portefeuillehouder moet er rekening mee houden. Goed voorbeeld is een nieuw te bouwen station in Zwolle. In de eerste plannen moesten mensen vanaf de parkeergarage met een rolband naar het busstation. Zo stimuleer je mensen niet om te bewegen. Daarom is de rolband in een latere versie vervangen door een looproute. Als je de denkwijze breed in de gemeentelijke organisatie invoert, wordt de aanpak absoluut een succes.'

 

Guichelaar: 'Of het automatisch een succes is als de aanpak letterlijk wordt gekopieerd, durf ik niet te zeggen. Wellicht zijn er kleine aanpassingen nodig om het goed op Nederland te laten aansluiten, maar je moet er altijd serieus naar kijken. Van projecten die in het buitenland zeer succesvol zijn, kun je nooit dommer worden. Ik sta er absoluut voor open.'

 
Eerder verschenen in de rubriek 1-tegen 1: