Gemeente.nu

Salonfähig is het niet. Het salaris van topambtenaren moet omhoog. De speciale rechtspositie moet worden afgeschaft. Er wordt vaak jaren vergaderd over projecten die eigenlijk niet te financieren zijn. Acht vragen aan projectenkenner Arjen Jaarsma.

Als algemeen directeur van management- en adviesbureau Corgwell is Jaarsma al jaren betrokken bij grote projecten. Wat gaat mis? Wat kan beter? “We missen een overkoepelende visie.”

Wat gaat er fout bij deze projecten?

“Wat nodig is, zijn minder ambtenaren en ambtenaren van een zwaarder kaliber op de cruciale posities”, vindt Jaarsma. “Die topambtenaren moet je dus ook meer betalen. Marktconform. Vooral bij de beleidsuitvoerders kan nog flink worden gesaneerd. Ik zie een hoop ambtenaren die zich een klein deelterrein hebben toegeëigend en constant inspraak willen. Dat kost veel tijd en geld.”

Doet dit zich voor in alle fasen van een project?

“Jawel, maar vooral in de eerste fasen van een project. Daar wordt soms jaren over vergaderd. Dit terwijl talloze projecten niet eens van de grond komen. Ik schat in dat 40 tot 50 procent van de projecten niet te financieren zijn. Volgens mij weten de betrokken medewerkers dat zelf vaak ook wel.”

Dat is toch vervelend werken?

“Zeker. Toch bestaat er een hele generatie die daarin berust. Tegelijkertijd zie je overigens wel dat momenteel veel wordt stopgezet, maar ook daar moet je mee oppassen. Ook stilstand kost geld.”

Wat is te doen aan die berustende ambtenaar?

“We moeten die speciale rechtsbescherming van ambtenaren afschaffen. Die status aparte leidt tot het varen van hun eigen koers. We hebben een waterhoofd van uitvoerende ambtenaren laten ontstaan en dan werken elkaar vaak tegen tussen de afdelingen. Als die eindelijk een keervan hun stoel moeten, worden ze intern weer op een andere stoel neergezet en verandert er feitelijk niets.

En al die mensen praten graag mee over projecten?
“Klopt. Daarom pleit ik voor een sterker mandaat voor leidinggevenden. Het polderen is ook echt een Nederlands fenomeen. Ik heb een tijd in Parijs gewerkt. Daar wordt veel meer top-down geregeld en dan komen zaken veel sneller van de grond.”

Hoe zit dat met de rol van wethouders?

“Er zijn goede wethouders, maar ook veel nieuwe partijen en politici met te weinig kennis van zaken. Die vervallen dan in risicomijdend gedrag. Een voorbeeld: alleen al die trappen op het museumplein in Amsterdam leidt tot ellenlange procedures en discussies over bestemmingsplannen. Daarnaast worden onhaalbare projecten in de steigers gezet. Als de wethouder sterk in zijn schoenen staat, zie je dat ambtenaren daar niets van durven te zeggen.”

Dat vraagt om de inhuur van externen?

“Ik preek een beetje voor eigen parochie, maar het kan enorm helpen iemand van buiten in te huren. Zeker als een project gepaard gaat met belangen die onder spanning staan. Dan helpt het als iemand zich vrij voelt om tegenspraak te geven. Als die externe niet in de betreffende gemeente woont, is dat al handig.”

Maar externen zijn toch duur?

“Daarom vind ik ook dat gemeenten juist meer mensen in dienst moeten nemen. Ik heb aan projecten gewerkt waar de helft van de medewerkers werd ingehuurd. Dat soms wel twee jaar lang. Ik heb wel eens voorgerekend dat het niet in dienst nemen van deze medewerkers in een vrij gemeente miljoenen per jaar kost. Je kan bezuinigen op de inhuur van externen door gerichter in te kopen. Voor grote, belangrijke projecten heb je nu eenmaal goed betaalde mensen nodig. Zij leveren geld op als die projecten succesvol worden gerealiseerd.”

Meer dan duizend mensen gingen je voor. Volg Gemeente.nu op Twitter.