Remkes: 'VNG is verdeeld als de pest'
20-08 2010 | 08:31 | Door: Nico van Wijk
Oud-minister Johan Remkes heeft ook als Commissaris in Noord-Holland een scherpe kijk op bestuurlijk Nederland. Moeten we fuseren tot 35 grote gemeenten? "Dat model werkt totaal niet."
Als minister van Binnenlandse Zaken vond Johan Remkes dat kleine gemeenten niet zijn opgewassen voor hun taken. Sinds kort is Remkes de Commissaris van de Koningin voor de provincie met de meeste kleine gemeenten: Noord-Holland.
Kunnen gemeenten waar minder dan 20.000 mensen wonen het werk niet aan?
“De schaalgrootte hangt samen met het takenpakket van een gemeente”, zegt Remkes, in het Noord-Hollandse provinciehuis. “De ideale grootte is niet te noemen, dus ook het adagium ‘groter is beter’ klopt niet.”
Gaat de provincie fusies afdwingen?
“Niet meteen. Ik ben gecharmeerd van het Deense model. In Denemarken mochten gemeenten met voorstellen komen. Als zij het initiatief niet zouden nemen, dan zou de regering het doen. Dan moet je wel afdwingen. Wat mij betreft zijn het nieuwe kabinet en de Kamer straks aan zet. Die moeten duidelijkheid bieden, want de bestuurlijke drukte in dit land is enorm. Uitgangspunt moet zijn dat niet meer dan twee overheden zich met een taak bezig houden. Ik vind dat provincies het voortouw moeten hebben bij gemeentelijke herindelingen, maar dan moet de Tweede Kamer dit loslaten. Ik ben wel een voorstander van herindelingen, maar niet als doel op zich.”
Is dat de reden voor herindelingen?
“De randvoorwaarde is het in stand houden van de gemeentelijke democratie. Gekozen lokale volksvertegenwoordigers moeten dus besluiten nemen over belangrijke zaken. Gebeurt dat niet, dan moet je fuseren.”
Hoe ziet u de controversieel verklaarde fusie van Naarden, Bussum, Muiden en Weesp?
“Ik heb begrepen dat drie van deze gemeenten, op papier, nog steeds willen doorgaan met de herindeling. Bussum is niet enthousiast. Ook hier geldt de randvoorwaarde van de gemeentelijke democratie. Als dit in gevaar komt, kan de provincie het voortouw nemen.”
Hoe ziet u het plan van de VNG om te fuseren tot 35 regiogemeenten?
“Dat model werkt totaal niet. Dit verhaal hangt samen met het advies van de commissie Kalden. Als je alle contact met burgers wilt verliezen, moet je dit idee realiseren. De VNG is natuurlijk ook zo verdeeld als de pest. Sommige mensen die daar werken, hebben dit modeldenken tot een hogere wetenschap gemaakt, terwijl bestuurders van kleine gemeenten vaak zeggen dat zij het prima redden. De conclusie: herindelen is geen wiskunde.”
Wat zijn ideale terreinen voor samenwerking?
“Op facilitair gebied werkt dat goed. Ook als het gaat om de uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken kan samenwerking goed uitpakken en geld besparen. Verder leent het jeugdbeleid zich goed voor samenwerking tussen gemeenten.”
Moet de jeugdzorg dan van de provincie naar de gemeenten?
“Dit hoort eigenlijk bij de gemeenten thuis, vanwege de aard van het jeugdwerk. Maar vergeet niet waarom een deel van de jeugdzorg naar de provincie is gegaan. Dat had te maken met de gemeentelijke schaal. Die was vaak te klein.”
Wat wilt u bereiken als commissaris in Noord-Holland?
“Als het gaat om de gemeenten, dan wil ik dat wij als provincie het lokale bestuur ondersteunen, maar als middenbestuur ook zaken afdwingen als dat nodig is. Daarnaast is het integriteitsvraagstuk erg belangrijk. Zeker in Noord-Holland. Verder doen we erg veel als provincie, maar doen we nog te weinig om dat uit te dragen. Daar gaan we dus aan werken.”
Reacties (4)
Karin de Vrede | 23-08-2010 | 16:16
Ik vind niet dat Remkes zichzelf tegen spreekt. Hij zit nu letterlijk tussen de bestuurslagen. Als ik het goed begrijp, zou hij graag zien dat een nieuw kabinet het Deense model volgt. Als dat weinig resultaat oplevert, moet de provincie het dan afdwingen. Dit lijkt me de weg om te gaan.
Ik heb een klacht over deze reactie »Rob | 23-08-2010 | 09:21
Welk contact met de burger? De opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen is bedroefend laag. De gemiddelde inwoner van een gemeente weet nog net wie de burgemeester is, maar de naam van een of meerdere wethouders kennen ze niet. Laat staan dat ze weten wie in de gemeenteraad zit of wat de gemeenteraad eigenlijk doet.
Ik heb een klacht over deze reactie »Remkes spreekt zichzelf wel lekker tegen in dit stuk. Hij is fan van het Deense model (gemeenten mogen met voorstellen komen), maar hij vindt ook dat het nieuwe kabinet aan zet is en hij stelt dat provincies het voortouw moeten nemen.
Daarnaast gaat het bij de vraag of gemeenten moeten herindelen niet om of bestuurders van kleine gemeenten hun taken aankunnen. Het gaat erom of het ambtelijk apparaat nog de kwaliteit kan leveren aan de inwoners. De kwlaiteit is in het geding door een combinatie van bezuiniginen op personeel en een vermeerdering van taken.
Kleine gemeenten zijn een aflopende zaak, ondanks dat de (lokale) politici dit niet willen toegeven.
Peter | 20-08-2010 | 13:26
Is de VNG niet vervreemd van de werkelijkheid. Het wordt tijd dat zij zich niet als een soort departement gedraagt, maar een belangenvereniging die op komt voor de belangen van de gemeenten. Wellicht moeten er bij de VNG slechts mensen werken met ruimte gemeentelijke ervaring die voor zo'n vijf jaar worden gedetacheerd en dan weer teruggaan naar hun gemeente. Komt er wellicht een werkbare situatie met voldoende tegengas richting departementen.
Ik heb een klacht over deze reactie »Joris van Dam | 20-08-2010 | 12:45
Kijk,, dat is tenminste eerlijk. Die olifant in de kamer wordt door iedereen gezien. Tot nog toe wilde niemand het probleem benoemen. De top-down aanpak faalt. Ik ben het met Remkes eens dat je alle contact met burgers verliest in die regiogemeenten, die dan vast en zeker weer een soort deeltraden in het leven roepen.
Ik heb een klacht over deze reactie »