'Spannende tijd voor beleidsambtenaren'
26-03 2010 | 11:16 | Door: Niels Hoorn
De verkiezingstijd en collegevorming is vooral spannend voor beleidsambtenaren, en veel minder voor uitvoerende ambtenaren.
De bezuinigingsplannen van het nieuwe college zorgen wél bij iedereen voor een meer dan gemiddelde nieuwsgierigheid.
Daarover zijn de gemeentesecretarissen van Ede en Middelburg het roerend eens. In Ede zijn de coalitieonderhandelingen nog in volle gang, in Middelburg werd het nieuwe college deze week gevormd.
| Gemeente | Ede | Middelburg |
| Provincie | Gelderland | Zeeland |
| Inwoners | 107.800 | 48.000 |
| Oppervlakte | 319 km2 | 53 km2 |
| Burgemeester | Cees van der Knaap | Koos Schouwenaar |
| Aan het woord | Gemeentesecretaris Jitze Miedema | Gemeentesecretaris Aart van den Brink |
1. Is de verkiezingstijd een extra spannende periode voor ambtenaren?
Miedema: ‘In Ede zijn in totaal zo’n 930 ambtenaren in dienst in de meest uiteenlopende functies, dus hierop kan ik geen eenduidig antwoord geven. Voor ambtenaren die dicht tegen het bestuur aan werken is het een heel spannende tijd. Voor iemand die samen met de wethouder beleidsplannen maakt is het bijvoorbeeld niet zeker of hij of zij straks met die wethouder blijft samenwerken. Daar staat tegenover dat de verkiezingstijd voor veel ambtenaren helemaal niet spannend is. Voor medewerkers die werken met belastingen of ambtenaren die paspoort verlenen, zal er weinig veranderen.’
Van den Brink: ‘Hierbij moet ik een onderscheid maken tussen beleidsambtenaren en uitvoerende ambtenaren. Voor ambtenaren die veel met bestuurders werken, kan het best spannend zijn. Wat gebeurt er met de portefeuilleverdeling? Moet ik met een andere wethouder samenwerken? Dat soort zaken hebben voor hen directe invloed op het werk. Voor ambtenaren die werkzaam zijn in de uitvoering speelt dit niet. Zij zijn wel geïnteresseerd in de verkiezingen en vinden het belangrijk, maar niet voor hun eigen functie en werkzaamheden.’
2. Is de periode tussen de verkiezingen en het moment dat het nieuwe college aan de slag gaat minder bedrijvig voor ‘uw’ werknemers? Kunnen ze lekker met de benen op tafel of gaat alles net zo hard door?
Miedema: ‘Ook dit hangt van de werkzaamheden van de ambtenaar af. Voor de grootste groep ambtenaren lopen de dagelijkse klussen gewoon door, het huisvuil wordt bijvoorbeeld nog gewoon opgehaald. Maar voor mensen in beleidsfuncties verandert is het misschien wel iets rustiger. Ze maken in deze periode geen spannende beleidsplannen, maar dat betekent niet dat ze met de benen op tafel zitten. Er is genoeg te doen, maar dan meer op het gebied van uitvoering en evaluatie. Deze ‘rustige’ periode duurt ook maar een maand. Zodra het nieuwe college is gevormd, wordt het ook voor ‘beleidsambtenaren’ weer drukker, denk aan het bijpraten van de nieuwe wethouders.’
Van den Brink: ‘Ja en nee. Beleidsambtenaren hebben het even wat rustiger omdat er sinds de laatste raadsvergadering geen gewichtige zaken spelen en het nieuwe college nog niet zo ver is. Maar er zijn altijd wel werkzaamheden waarop deze ambtenaren zich dan kunnen storten. Dit jaar zeker, want Koningin Beatrix bezoekt Middelburg op Koninginnedag en we zijn een finishstad tijdens de Giro d’Italia deze zomer. Daar moet nog genoeg voorbereidingswerk voor worden verricht. Ook hier geldt dat er voor de uitvoerende ambtenaren niets verandert: de rijbewijzen en paspoorten worden gewoon uitgereikt en ook het vuil wordt nog opgehaald.’
3. Kijken uw ambtenaren met argusogen naar de vorming van weer een nieuw coalitieakkoord of heeft het weinig directe gevolgen voor hun dagelijkse werk?
Miedema: ‘Ze houden het zeker in de gaten. Een nieuw college verandert vaak enige speerpunten in het beleid, dus in principe kan er op alle terreinen wat veranderen. Dit gaat echter meestal niet om echt grote veranderingen voor het werk van de ambtenaren. Maar als een nieuwe wethouder bijvoorbeeld vindt dat het niet veilig is op straat, kan hij daarvoor meer toezichtambtenaren inzetten en dat betekent voor de toezichtambtenaren wel een verandering. Wat momenteel het meeste speelt, zijn de bezuinigingen. Iedereen is benieuwd waarop het nieuwe college wil besparen.’
Van den Brink: ‘Niet met argusogen, want het was al vrij snel duidelijk dat het college niet rigoureus zou veranderen. De PvdA en het CDA zijn in Middelburg de grootste partijen gebleven en de ambtelijke gedachte is dan ook dat er niet gek veel zal veranderen. Natuurlijk zijn ambtenaren wel nieuwsgierig: welke partij komt er bij in de coalitie en welke wethouder zal die leveren? Zoals in veel gemeenten kijken onze ambtenaren vooral uit naar de bezuinigingsplannen van het nieuwe college.’
4. Vrezen ambtenaren in uw gemeente voor hun baan door de bezuinigingen die het nieuwe college moet doorvoeren?
Miedema: ‘Dit levert absoluut een stukje spanning op. Het is duidelijk dat we straks nóg efficiënter moeten werken: minder ambtenaren moeten meer werk doen. Maar we zetten niet van de ene op de andere dag 100 ambtenaren op straat. We proberen zoveel mogelijk op het ambtelijk apparaat te bezuinigen zonder gedwongen ontslagen, maar door een vacaturestop in te lassen. Mensen die uitstromen kunnen dan door eigen mensen worden vervangen, met uitzondering voor specialistische functies. De ervaring leert dat jaarlijks zo’n 5% tot 10% van de ambtenaren uitstroomt, dat zou al gaan om zo’n 50 arbeidsplaatsen. Enkele jaren geleden hebben we ook een grote bezuinigingsactie gehouden waarbij we beloofden ons best te doen om gedwongen ontslagen te voorkomen. Dat is goed gelukt. Ambtenaren vertrouwen erop dat we ons daar ook nu weer voor inzetten en mede daardoor is er geen grote onrust.’
Van den Brink: ‘Voor veel ambtenaren is het spannend omdat ze zich afvragen wat de bezuinigingen voor hun werk gaan betekenen. De ontwikkelingen worden met enige zorg gevolgd, maar ik heb niet het idee dat ze direct de dreiging van een ontslag voelen. Ook vorig jaar hebben we een bezuinigingsronde gehad en dat gebeurde geheel via natuurlijk verloop. Dat ging om 12 arbeidsplaatsen. Ook nu is het onvermijdelijk dat er een kerntakendiscussie komt om te kijken waar arbeidsplaatsen kunnen worden geschrapt. En als er plotseling 50 plaatsen moeten worden geschrapt, kan het lastig worden om het allemaal via natuurlijk verloop te doen. Maar het wordt allemaal pas écht spannend als concreet wordt hoeveel onze gemeente daadwerkelijk moet bezuinigen.’
Eerder verschenen in de rubriek 1-tegen 1:
Beoordeel dit artikel
Reacties (2)
| 14-05-2010 | 13:58
Minder ambtenaren moeten meer werk doen!!?? Ik ken gemeenten waar binnen 10 jaar 3 reorganisaties hebben plaats gevonden, alle gericht op efficiëntie en minder ambtenaren die meer werk moeten verrichten. Ik vraag me werkelijk af waar dat gelukt is. Ik ken daarentegen weinig gemeenten waar de politiek het heeft aangedurfd om een echte kerntakendiscussie te voeren en daar naar te handelen. Dat leidt immer pas tot echt structureel verminderen van het ambtelijk apparaat, ook op de langere termijn. De kaasschaafmethode, ongefundeerde vacaturestops gecombineerd met een dramatische vergrijzing leidt alleen maar tot een uitholling van de positie van overheden op de arbeidsmarkt. En dan huilen de wolven weer in het bos en moeten alle zeilen worden bijgezet om goede krachten bij overheden binnen te halen. Eerst bepalen wat je echt nog wil blijven doen en dan goed overwogen je ambtelijk apparaat daar op aanpassen. Zo doe je dat!!!
Ik heb een klacht over deze reactie »Agnes Beekman | 26-03-2010 | 14:56
Het grootste deel van die uitstroom van 50 zal bij andere gemeenten zijn gaan werken. Maar dat gaat niet meer, als de hele overheid vacaturestops en uitstroomlijsten heeft.
Ik heb een klacht over deze reactie »