Gemeente.nu

Het inhoudsloze gebral over bezuinigingen bij gemeenten, provincies en waterschappen vergroot de kloof met de burger.

- COLUMN -

Ik verbaas mij zelden over de uitlatingen van volksvertegenwoordigers in verkiezingstijd. Een beetje overdrijven hoort erbij. Maar soms. Onlangs hoorde ik een kandidaat kamerlid van een politieke partij, tijdens de zendtijd van een verwante omroep, vol aplomb en zonder enige redactionele tegenspraak verkondigen dat gemeenten volgens haar miljarden kunnen bezuinigen met schaalvergroting en concentratie van taken. Toen schoot mijn professionele gemoed vol.

De 'Raad voor het openbaar bestuur' (Rob) heeft onlangs een lezenswaardig rapport gepubliceerd over de 'legitimiteit van het openbaar bestuur. De geloofwaardigheid van het bestuur staat volgens de Raad onder druk. Dat is volgens Rob ‘de andere kloof’. Het inhoudsloze gebral over bezuinigingen bij gemeenten, provincies en waterschappen vergroot deze kloof verder.

Genoemde kandidaat maakte op mij niet de indruk ooit een leidinggevende functie te hebben vervuld of de verantwoordelijkheid voor een grote reorganisatie te hebben gedragen. Nu mag iedereen zich van mij (laten) kandideren voor de volksvertegenwoordiging. Wie ben ik…

En natuurlijk mag iedereen een mening hebben over de doelmatigheid van de publieke dienst. Maar het gemak waarmee zij zich uitliet over een bezuinigingstaakstelling vond ik ergerniswekkend. Dergelijke uitlatingen hebben een hoog 'het moet toch kunnen'-gehalte. Het klinkt wel leuk en er zijn veel kiezers voor, maar staat tegelijkertijd ver van de organisatorische werkelijkheid.

Papieren bezuiniging
Het is makkelijk om op papier miljarden aan bezuinigingen in te boeken, maar voor de geloofwaardigheid is het raadzaam ook invulling te geven aan de overige aspecten van een goede opdracht: waarom, wat, wanneer, hoe en waarmee. Als je dat niet kunt of wilt, is er mijn inziens sprake van misleiding.

De boekhouding op orde krijgen is niet moeilijk. Je moet harder werken, meer verdienen (dat vergeten we helaas soms) en consequent stoppen met overbodige uitgaven. Privé zeg je een abonnement op, bestuurlijk halveer je het budget. En natuurlijk begin je dan met 'dure en trage ambtenaren'. Schaalvergroting dus. Groot is beter en standaard is goedkoop. De bedrijfseconomische rationaliteit voert in het debat de boventoon. We organiseren daarmee alvast de problemen van morgen.

Schaalvergroting
De afgelopen decennia is geprobeerd in de zorg en het onderwijs de doelmatigheid en kwaliteit te bevorderen met schaalvergroting. De gevolgen zijn al jaren zichtbaar. Uiteindelijk heeft dit geleid tot een herontdekking van de professional aan het bed en voor de klas. Dat belooft wat als het kabinet besluit gemeenten te belasten met meer taken en tevens te homogeniseren. De gemeente als winkeldochter van de rijksoverheid. Complexiteit vraagt juist om variëteit en maatvoering, niet om standaarden en richtlijnen.

Verwacht ik te veel? De financiële uitdagingen zijn immens. En besparingen onvermijdelijk. Maar op volksvertegenwoordigers die niet-bestaande oplossingen presenteren voor niet-bestaande problemen zit niemand te wachten. Dan toch maar een paar volksvertegenwoordigers minder? Het levert misschien niet veel op, maar wie is er nou tegen?