Peter Castenmiller: Ketensimulaties
26-06 2009 | 03:25 | Door: Peter Castenmiller, Lector BAZN de bestuursacademieDeze week speelde ik de laatste ketensimulatie. Dit is een instrument dat we al een jaar of twee terug hebben ontwikkeld. Het beoogt mensen vertrouwd te maken met het werken in ketens. Sinds de ontwikkeling hebben we het meer dan 250 gemeentelijke gezelschappen gespeeld. Ikzelf heb er zo’n 25 begeleid. Bij aanvang waren we wat benauwd dat het na een paar keer een sleur zou worden, maar die vrees bleek volledig onterecht.
Het bleek zo’n veelzijdige simulatie dat zelfs bij de laatste keer de spelers wegen bewandelden die we voorheen niet hadden voorzien. Elke keer gingen er andere dingen goed, of fout.
Opmerkelijk waren steevast de regionale verschillen. Brabantse en Limburgse gezelschappen pakten de situatie heel anders aan dan Friezen of Zeeuwen. Maar het meest fascinerend vond ik altijd de veranderingen in de organisatiecultuur die tijdens de sessies optraden.
In de eerste sessie hielden de gezelschappen altijd vast aan een klassieke organisatie, met directeuren en medewerkers, met vergaderingen die op een vast tijdstip bijeen kwamen, met een vooraf verstuurde agenda en met afspraken. Na de eerste sessie werd een uur besteed aan het aanbrengen van veranderingen in de spelwijze. Die bestonden vaak uit afspraken over de uitwisseling van informatie, duidelijker werkprocessen e.d. Maar zonder dat het afgesproken was, hielden de meeste gezelschappen gedurende de tweede sessie spontaan op met vergaderen.
Ook wijzigden de verhouding tussen directeuren en medewerkers. De medewerkers werden de baas over hun eigen werk en maakten zonden hun ‘bazen’ erbij te betrekken afspraken met medewerkers van andere eenheden. De directeuren overlegden staande in het voorbijgaan, lieten zich inschakelen om informatie op het juiste bureau te brengen of sprongen bij als de werkdruk voor de medewerkers te hoog werd. Alle hiërarchie was vrijwel verdwenen.
In de nabespreking klaagden de meeste gezelschappen dat het zo ‘rommelig’ was, ‘onoverzichtelijk’, ‘chaotisch’. Dat waardeerden ze maar weinig. Het feit dat ze in een tweede ronde meestal beter presteerden leek daar niet tegen op te wegen.
Die veranderingen in hiërarchie en het verdwijnen van klassieke organisatievormen lijken mij onvermijdelijk in de modernisering van de overheid. Maar met zoveel weerstand zal het nog wel even duren.


