Gemeente.nu

Onderzoeksbureau Nicis analyseerde al de bezuinigingsvoorstellen van de twintig ambtelijke commissies. Kommer en kwel? Zij bieden ook mogelijkheden, vindt directeur Gerard Schouw.

“Toen de rapporten vorige week naar buiten kwamen, volgde meteen een stortvloed aan persberichten van belangengroepen die vooral willen dat veel niet gebeurt”, zegt Schouw. “Toch zitten er wat ons betreft zeer goede ideeën bij. Laten we eerst eens kijken naar de kansen die voor het oprapen liggen.” Juist een krapper budget kan volgens Schouw tot innovaties leiden. Wat ziet het Nicis als de meest werkbare adviezen?

Top 5

1. Decentralisatie van taken op het gebied van welzijn, werk en onderwijs

2. Herindelingen tot sterke centrumgemeenten

3. Het aanpakken van de woningmarkt

4. Efficiënter werken

5. Minder bestuurlijke drukte

Wat Schouw betreft (PDF) hangt een decentralisatie van taken nauw samen met herindelingen tot 100 à 150 gemeenten, zoals de commissie heroverweging openbaar bestuur heeft voorgesteld. “Dat kan niet anders. De grotere gemeenten krijgen een breder takenpakket, maar kunnen dan ook veel eenvoudiger de specialisten in dienst nemen die nu als consultant worden ingehuurd. En vaak zijn dit oud-ambtenaren.”

Woningmarkt

De woningmarkt zit vast. Volgens Schouw kent dit probleem drie oorzaken. “Door de hypotheekrenteaftrek zijn de huizen in Nederland te duur. Die rente zou je dus gefaseerd moeten afbouwen. Vooral de grensgemeenten hebben daar last van. Die ontvolken, want mensen gaan net zo makkelijk in België of Duitsland wonen.”

Het zogeheten ‘scheve wonen’ is de tweede oorzaak van het probleem. Dit betekent dat er veel, vermogende mensen zijn die ver onder hun inkomensniveau een woning huren. Dit leidt ook tot lange wachtlijsten voor huurwoningen, maar wat is de oplossing? “Creëer een markt voor het momenteel ontbrekende middensegment: van huizen die worden verhuurd voor ongeveer 700 tot 1400 euro. Dan komt die markt weer los.”

Efficiëntie?

Efficiënter werken, wie wil dat niet? Het woord efficiëntie wordt vaak gebruikt, maar krijgt niet vaak handen en voeten. De ambtelijke commissies zien hier toch veel kansen. “Daar zijn ook veel praktische voorbeelden van”, zegt Schouw. “Een regiogemeente kan bijvoorbeeld één goed ICT-systeem invoeren. Zo hoeven minder gemeenten niet telkens het wiel uit te vinden."

En dat geldt ook andere systemen. "Binnenkort verschijnt van ons een rapport over veiligheidssystemen. Nu werkt men in een stad bijvoorbeeld nog met een aantal meldkamers waar camerabeelden worden bekeken, maar dat is niet meer nodig. Dat kan centraal. Als we dat zo regelen scheelt dat veel geld.”

Minder ambtenaren

Minder bestuurlijke dichtheid, onder meer door het afschaffen van de provincies, betekent ook snijden in de ambtenarij. Maar dat moet wel in die volgorde gebeuren, vindt Schouw. De Nicis-directeur benadrukt wel dat er dan geen nieuwe tussenlagen moeten ontstaan. Geen stadsdelen, zoals in Amsterdam. “Nee”, lacht Schouw. “Laten we alsjeblieft leren van die ervaring.”

Conclusie: zowel de commissies als het Nicis wensen een belangrijker rol voor het lokale bestuur. “De Europese Unie komt veel meer in beeld als bestuurslaag. Daaronder zou je dan het Rijk en de regiogemeenten hebben. De gemeente zou dan veel meer maatwerk bieden. En dat kan ze ook.”

Lees meer over alle heroverwegingen in het dossier van Gemeente.nu.