Meningen verdeeld over kleine gemeenten
13-04 2010 | 10:28 | Door: Nico van Wijk
Veel gemeenten zijn te klein om goed werk te leveren. De uitslag van deze poll op Gemeente.nu is bekend. Twee experts zijn het in ieder geval niet eens met de stelling.
Het vinden van capabele bestuurders is een probleem, ziet Michiel Herweijer, universitair docent bestuurskunde en politicologie. Een raadslid van een grote gemeente heeft een chronisch tijdtekort. Volgens Herweijer moet het werk praktisch en overzichtelijk blijven. “Als je gemeenten verkleint, willen mensen veel liever aan de slag voor hun dorp.”
Minder bestuurders
Ook hoogleraar bestuurskunde Bas Denters is het niet eens met de stelling. “Ik ben geen voorstander van ongebreidelde herindelingen, maar de stelling is natuurlijk wat eenzijdig. Het is maar net naar welke criteria je kijkt.” Denters legt uit dat het voor het democratische proces vaker gunstig is te wonen in een kleine gemeente. “In een grote gemeenten heb je simpelweg minder bestuurders om in contact te komen met de inwoners.”
Aan de andere kant is een grotere gemeente soms beter in staat om beleid uit te voeren, meldt Denters, maar niet altijd. “Ook hier moet ik genuanceerd zijn. Het lijkt een cliché, maar het is vaak waar dat grote gemeenten nogal bureaucratisch te werk gaan. Dat is dan weer een obstakel om goed werk te leveren.”
Samenwerking gemeenten
De wetenschappers noemen twee alternatieven voor gemeentelijke herindelingen. Samenwerken, uitbesteden of een combinatie van beide. Herweijer: “Samenwerkingsverbanden van kleine gemeenten functioneren vaak beter dan een gemeente van dezelfde grootte, blijkt uit onderzoek.” Denters: “Uitbesteden kan heel goed werken, maar dit vraagt wel veel kwaliteit van bestuurders. Het buitenshuis coördineren van taken is niet eenvoudig.”
Herweijer benadrukt het belang van een stabiele gemeenteraad en college, die een consensus kunnen bereiken, en de betrokkenheid van burgers bij hun gemeente. Ook Denters wijst op de noodzaak van burgerparticipatie. Uit onderzoek blijkt dat mensen steeds minder verantwoordelijkheid nemen voor de publieke zaak. Een groot bureaucratisch apparaat kan dit versterken. “Dan denken burgers, doe het zelf maar”, zegt Denters.
Van de bezoekers aan Gemeente.nu was 46 procent het eens met de stelling
dat veel gemeenten te klein zijn om goed werk te leveren. Een kleine
meerderheid van 54 procent was het dus niet eens met de poll. De nieuwe stelling is: 'De heroverwegingen kunnen de prullenbak in'.
+
ga direct naar de kennisbank:
Reacties (4)
Marcel Vossestein | 16-04-2010 | 08:10
Hoe Thorbecke - grondlegger van onze bestuurlijke indeling - zijn bestuurlijk huis zou hebben verbouwd, blijft gissen. De provincies zouden een registrerende rol voor de cultuurhistorie en als herkenbare vertrouwde geografische maat kunnen behouden.
Ik heb een klacht over deze reactie »Voor ‘mijn Thorbecke’ zou de kracht van zijn oorspronkelijke structurering ook in de verbouwing terugkeren. Daarbij gaat het om een ongeacht de schaalgrootte herkenbare systematiek met zo mogelijk eigen controle- en evenwichtsmechanismen.
Dit is mogelijk als de gemeenteraden steeds voor twaalf jaar het voor hen relevante middenbestuur in hun streek kiezen. Daarmee is verdere uitbouw van de gezamenlijke slagkracht mogelijk. Meest spannend zou zijn om bij de verkiezingen voor de gemeenteraden ook de raden van het samenwerkend middenbestuur (regio's) te kiezen. De deelnemende politieke partijen kunnen dan ook de relevante afgrenzing in taken tussen gemeente en middenbestuur in hun programma’s betrekken.
De taken van de waterschappen zouden binnen die regio's als middenbestuur een plaats moeten krijgen. Voor de politie- en veiligheidregio's en de omgevingsdiensten (coördinerende taken: ruimtelijke ordening en milieu ) is er dan ook een onderdak.
Dick Kaas | 15-04-2010 | 08:07
Gelukkig eindelijk enkele mensen in de discussie die zinnig de voor- en nadelen op een rij zetten. Het zogenaamde argument efficiency (hoe doen we het goedkoper) staat bijna altijd voorop. Het argument van effectiviteit (en hier hoe betrekken we zoveel mogelijk mensen bij het democratisch proces) wordt bijna altijd vergeten.
Ik heb een klacht over deze reactie »En waarom vinden bestuurders toch dat het eigen orgaan groter moet worden en andere opgedoekt.
Frances Heijman | 13-04-2010 | 12:54
Bestuurskundige Bas Denters slaat de spijker op zijn kop, want om een uitspraak te kunnen doen over de vraag of een gemeente "goed werk" levert, moet eerst duidelijk zijn welk criterium je daarvoor aanlegt. Dat heeft op zijn beurt alles te maken met de (onbeantwoorde) vraag naar de identiteit van gemeenten: is de gemeente primair een bestuurseenheid, een dienstverlenende instelling die op een slagvaardige wijze tegemoet moet komen aan de collectieve behoeften van de bevolking of een gemeenschap; of is de gemeente een politiek arrangement dat burgers in staat moet stellen invloed uit te oefenen op de besluitvorming, te participeren in het bestuur en (daarmee) een leerschool voor de democratie?
Ik heb een klacht over deze reactie »In Nederland lijken we op twee benen te hinkelen, die nauwelijks verenigbare onderliggende kernwaarden vertegenwoordigen: door decentralisatieprogramma's wordt uitdrukking gegeven aan de idee dat de lokale overheid het best op de hoogte is van de wensen en behoeften van de gemeenschap, maar tegelijkertijd wordt verwacht dat de lokale overheid haar taken op een efficiënte en effectieve wijze uitvoert. Deze ambivalentie leidt tot de zogenaamde “decentralisatieparadox”: een slang die zichzelf in de staart bijt.
Ik zou dan ook willen pleiten te beginnen met het stellen van de vraag, alvorens het antwoord te onderzoeken.
Albert Swinkels | 13-04-2010 | 12:09
Al in 1994 presenteerde ik in Openbaar Bestuur het model van de geprivatiseerde gemeente. Dit model voorziet in een overheid die zich louter richt op de regievoering maar alle diensten (inclusief de beleidsvoorbereiding) aan marktpartijen overlaat.
Ik heb een klacht over deze reactie »Op dit moment ben ik inet kader van de budgetreducties waarvoor gemeenten worden geplaatst bezig om dit model opnieuw in de schijnwerpers te plaatsen omdat hieraan (bij een verantwoorde doorvoering) grote kostenreducties kunnen worden bereikt zonder de kwaliteit van de dienstverlening aan te tasten.
Voor meer informatie zie www.dinxperlo.nl (rechter kolom startpagina)
Vul het contactformulier van dinxperlo.nl in voor meer informatie.