Gemeente.nu

Gemeentesecretarissen van steden met 100.000 of meer inwoners adviseren de komende jaren voor een bedrag van zes tot acht miljard te bezuinigen. Deel twee van een drieluik.

De secretarissen doen hun voorstellen op de beleidsterreinen ‘werk en inkomen’, ‘jeugd en onderwijs’ en ‘zorg en welzijn’. De topambtenaren zien mogelijkheden om te bezuinigen en denken dat hiermee ook de kwaliteit van de overheid zal toenemen. Deze denktank kwam met zijn advies door een samenwerking van kenniscentrum Nicis en de Vereniging Nederlandse Gemeenten.

Zorg en welzijn

“De overheid is niet verantwoordelijk, tot het tegendeel is bewezen.” Dat is de centrale gedachte voor dit onderdeel van de bezuinigingsvoorstellen. “Het stelsel van maatschappelijke ondersteuning is verouderd, inefficiënt, ineffectief en niet toekomstbestendig.”

Net als de jeugdzorg is de wereld van het welzijn onoverzichtelijk. Ook hier zijn te veel instanties en financieringsstromen ontstaan, waardoor het systeem nagenoeg onhoudbaar is geworden. Problemen te over. Wat stellen de secretarissen voor om de zaken anders te organiseren?

Oplossing?

De kern van de voorgestelde oplossing is de zelfredzaamheid van mensen voorop te stellen. Als dat minder goed lukt, moet eerst naar de omgeving van deze hulpvrager worden gekeken. Een collectieve voorziening moet alleen “waar nodig” is worden ingezet. Het laatste redmiddel is de inzet van zorgprofessionals. U vraagt, wij draaien? Dat gaat dan niet meer op voor gemeenten.

De denktank van secretarissen geeft zelf al toe dat hun oplossingen om een grote omslag vragen. Volgens de ambtenaren moeten we af van de ‘claimcultuur’. Kort gezegd: de overheid kan niet alles doen voor het welzijn van burgers.

Andere voorstellen? Stop met subsidies aan tussenpersonen, durf buiten gebaande paden te treden. Kijk bijvoorbeeld naar informele of zelfs digitale netwerken van mensen die ondersteuning willen, maar ook de vrije markt kan helpen, waar de koffiecorner van een buurtsuper als een van de voorbeelden wordt genoemd. In totaal moet deze mentaliteitsverandering 4,5 tot 6 miljard euro kunnen besparen.

Overheveling AWBZ naar Wmo

Niet alleen de mentaliteit, maar ook de financiering voor zorg en welzijn moet worden aangepast. Het Rijk moet preventie belonen en schotten weghalen tussen de AWBZ en de Wmo. De secretarissen spreken van een participatie- en een compensatiedeel. En “durf bij de samenstelling van het budget ook te kijken naar de baten vanuit de zorgverzekeraars en de AWBZ als gevolg van de inzet op preventie van gemeenten.”