Gemeente.nu

Zonder missie is het onmogelijk drastisch te bezuinigen. De omvang van de aanstaande bezuinigingen is zo groot dat de kaasschaaf niet kan worden gebruikt.

- OPINIE -

Er moeten scherpe keuzes worden gemaakt, en die kunnen niet zonder een duidelijke missie. Die is nodig om verschillende redenen:

• Een missie brengt samenhang in de bezuinigingen: hoe kijken we naar de kortingen bij welke begrotingsposten;
  
• Een missie is ook een referentiepunt voor andere instellingen die stappen terug moeten gaan doen zoals corporaties en zorg;
  
• Een missie biedt een verhaal;
  
• Een missie zorgt dat bezuinigingen een hoger doel dienen; een middel om iets te veranderen.

Waarom burgers aan het stuur?

Laat de bezuinigingen eraan bijdragen dat burgers meer zeggenschap krijgen over hun directe leven en leefomgeving. Dat kan en moet het hogere doel zijn.De overheid kraakt in al zijn voegen. Uit tal van beleidsopgaven blijkt dat de overheid zoekende is naar een nieuwe verhouding tot burgers:

• Wijkaanpak/vernieuwing: burgers de ruimte;
• Ruimtelijke ordening; ruimte voor lokaal initiatief;
• Zorg: preventie en meer eigen risico;
• Sociale zekerheid: participeren en activeren.

Het stuur in handen van burgers?

Dat stuur kunnen we de burger in handen geven door overheidstaken te staken, en de burger te stimuleren zelf aan de slag te gaan. Geen cold turkey, maar een intelligente ‘veldvitalisatie’. Het veld, dat bestaat uit burgers, ondernemers en instellingen. Het veld is tot nu toe verslaafd geraakt en gemaakt aan de overheid. Door veldvitalisatie zorgen we ervoor dat burgers, ondernemers en instellingen zelf het initiatief krijgen om met elkaar te voorzien in eigen arrangementen in plaats van overheidsregelingen.

Dat kan beter…en goedkoper

Eigen arrangementen uit het veld zijn beter en goedkoper. We denken dat 50% van de budgetten van sociaal cultureel werk, additionele onderwijsprogramma’s, maar ook beheer van openbare ruimte door burgers, ondernemers en instellingen kunnen worden beheerd. Binnen het bestek van dit artikel voert het te ver om de vele voorbeelden hier te noemen. We noemen in ieder geval De Smederijen in Hoogeveen en Wijkweb in Geuzenveld-Amsterdam.

Bij zelfsturing bepalen mensen de norm. Een herprofilering van een straat is dan niet zo meer zonodig, goedkopere, praktische oplossingen komen eerder op en krijgen meer krediet, dan een geprocolliseerde actie op basis van een of ander grootstedelijk onderhoudsprogramma. Geen lange overheidsprocedure om gelden eerlijk te verdelen, dat doen de mensen wel zelf.

Zelfbestuur

Zelfbestuur houdt mensen verantwoordelijk. Als je mensen verantwoordelijk maakt, gaan ze zich ook zo gedragen; doe je dat niet dan heb je heel veel geld nodig om dat ‘onverantwoorde gedrag’ te corrigeren. Dus is het niet gek dat er minder ongevallen zijn dan vroeger, nu het Drachtense verkeersplein geen verkeersborden en strepen meer heeft.

Overheid kan de burgers aan het stuur krijgen door ze vriendelijk daartoe uit te lokken. Een nieuw opbouwwerk, waar gestuurd wordt op zelforganisatie. De overheid laat inhoudelijke normstelling achterwege. Dat is niet makkelijk, want politici en ook ambtenaren ontlenen hen bestaansrecht aan normen stellen.

Jeroen den Uyl is senior adviseur bij Twynstra Gudde. Menno van Vliet is afdelingsmanager Leren bij de Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling van de gemeente Almere en schrijft deze bijdrage op persoonlijke titel.