Gemeente.nu

Het onderzoek kan worden toegevoegd aan een stapel publicaties met dezelfde conclusie: schaalvergroting levert financieel niets op. Sterker, een grotere gemeente kost vaak meer geld.

Het Centrum voor onderzoek van de economie van de lagere overheden (Coelo) deed empirisch onderzoek naar gemeentelijke herindelingen, dat zij publiceerden in het wetenschappelijk tijdschrift ES B. In dit vakblad over beleid en economie verwijst Coelo-directeur Maarten Allers het idee dat schaalvergroting leidt tot bezuinigingen naar de prullenbak.

Commissie Kalden
Het is te lezen als kritiek op de brede heroverwegingscommissie Openbaar Bestuur, met voormalig secretaris-generaal Chris Kalden als voorzitter. Kalden cum suis presenteerden twee scenario’s om de bestuurlijke inrichting van het land grondig te herzien. Bij scenario A blijven er nog 25 tot 30 gemeenten over en verdwijnen de provincies. Scenario B houdt vijf tot acht provincies in stand tegen 100 tot 150 gemeenten.

Het plan van de heroverwegingscommissie moet miljarden besparen, maar het Coelo gelooft hier niets van. Er zullen wel kostenbesparingen zijn als het gaat om het kleinere aantal burgemeesters, wethouders en secretarissen, maar in ruil daarvoor ontstaan bijvoorbeeld weer extra managementlagen. Aan dit coördinerende werk hangt een zwaardere prijskaart, berekent het Coelo, en van de zo vaak genoemde efficiencywinst is tijdens het onderzoek niets gebleken.  

Administratie
Het Coelo onderzocht 24 gemeenten voor en na hun herindeling. In de meeste gevallen werden grotere gemeenten geconfronteerd met hogere uitgaven. Voor de burger was dit vaak merkbaar door lastenverzwaringen. Volgens Coelo-directeur Allers is wel te bezuinigen door de administratieve druk te verminderen en de gemeente meer eigen verantwoordelijkheid te geven. De tot nog toe door Gemeente.nu geïnterviewde lijsttrekkers voor de landelijke verkiezingen zijn het hiermee eens. 

De kostenbesparing door het verdwijnen van de provincie is niet in het onderzoek meegenomen. Het gaat dan om het rigoureuze scenario A van de commissie Kalden. Uit cijfers van het CBS blijkt namelijk dat de lokale voor ruim 16 in het krijt staat, terwijl de provincies juist 17 miljard als overschot in kas houden. Dit vooral door de verkoop van energiebedrijven Essent en Nuon aan het Duitse RWE.