Gemeente.nu

De Diensten Maatschappelijke Ontwikkeling (MO) zijn door de bezuinigingen genoodzaakt pijnlijke keuzes door te voeren. Het is een reëel risico dat dit zal neerslaan bij de mensen die het al moeilijk hebben.

- VISIE -

De komende jaren moet de publieke sector fors bezuinigen. We weten dat het hanteren van de ‘kaasschaaf’ tot ongewenste effecten leidt. Deze aanpak leidt tot verschraling van de steun aan diegenen die de steun echt nodig heeft. Dat zorgt voor problematische individuele situaties en op de lange termijn voor hogere maatschappelijke kosten.

Het is de morele plicht van de overheid dat de echte hulpbehoevenden beter geholpen worden. Dit vraagt om ingrijpende veranderingen. Niet alleen in beleid, maar ook in de organisatie van diensten MO. Vijf ingrediënten moeten centraal staan in de veranderingen.

Durf te differentiëren

De overheid past te veel een one-size-fits-all-benadering toe: generieke maatregelen voor specifieke problemen. Een voorbeeld is het subsidiëren van welzijnsprojecten voor jongeren met een algemene doelstelling, terwijl niet alleen de specifieke doelgroep maar ook de specifieke maatschappelijke vraag bekend is. Als de diensten MO generieke interventies afbouwen en projecten durven te stoppen, verhoogt dit de kwaliteit én verlaagt dit de kosten.

Stel participatie centraal

Gemeenten benutten de potentie van een intensieve samenwerkingsrelatie tussen de diensten MO en Sociale diensten onvoldoende. De Sociale dienst gaat traditioneel over ‘werk’ en de dienst MO over ‘participatie’ in brede zin (zij richt zich op zorg, cultuur, sport en sociale cohesie). Echt inzetten op economische zelfstandigheid is één van de meest krachtige interventies die gedaan kan worden. Het boek ‘De kunst van het snijden’, van Heinz Schiller, bevestigt dat dit een vruchtbare weg is.

Werk samen

De kracht van de civil society wordt algemeen onderkend. De rol die FC Twente bijvoorbeeld speelt in Enschede op welzijnsterrein is voor sommige problemen en doelgroepen veel effectiever dan de interventies van professionele instellingen. De uitdaging is dit maatschappelijke middenveld (bewust) te ondersteunen in plaats van (onbedoeld) tegen te werken.

Gebruik het Zweedse model

Het Zweedse financieringsmodel voor zorg- en welzijnsaanbod is inspirerend, daagt nieuwe toetreders uit en bevordert samenwerking. De gemeente benoemt het gewenste resultaat en stelt voor de realisatie ervan een vastgesteld bedrag beschikbaar. Partijen zoeken elkaar op, werken samen en komen met voorstellen om het gewenste resultaat te realiseren. Dit Zweedse model bevordert de mate van resultaatgerichtheid, het leidt tot (onorthodoxe) samenwerkingscoalities en biedt creatieve oplossingen.

Dubbelagenda

Diensten MO moeten een dubbelagenda maken. In de eerste plaats de inhoudelijke agenda, waarin met het bestuur de nieuwe uitgangspunten voor beleid worden geformuleerd. Zo wordt ad-hoc knippen en ‘kaasschaven’ voorkomen. In de tweede plaats moet de organisatie en werkwijze van diensten MO veranderen.

Dit is de professionaliserings- en ontwikkelagenda, waarbij ter discussie staat hoe beleid wordt gemaakt en de relatie met ketenpartners en de sturingsfilosofie onderwerp van gesprek zijn. De nieuwe rol en werkwijze van diensten MO vraagt om een kleinere groep strategische beleidsambtenaren die flexibel inzetbaar zijn. Het leidt tot een kleinere en hoogwaardige dienst MO.

Een uitgewerkt artikel over deze visie staat in het juni-nummer van Sociaal Bestek. Gerbrich Kuperus werkt voor Hiemstra & De Vries.