Lokaal bestuur laat 3 miljard liggen
17-06 2010 | 10:42 | Door: Nico van Wijk
Gemeenten en provincies hadden de afgelopen zes jaar ruim 6,5 miljard aan EU-subsidies kunnen aanvragen. Volgens kenners blijft de helft daarvan op de plank liggen.
- Dit is het eerste deel van een serie over EU-subsidies. Hiervoor is met universitaire docenten, adviseurs, een Europarlementariër, ministerie's en projectleiders gesproken. De vraag is: Waarom grijpt Nederland deels naast de subsidiepot en hoe kan dat beter? -
“Als je kijkt naar het Sociaal Fonds, dan wordt ongeveer de helft niet aangevraagd”, meldt Europarlementariër Lambert van Nistelrooij. “Dat geld blijft in Brussel. Het wordt dan verdeeld over projecten in andere landen.” Is het misschien te ingewikkeld om te regelen? Ja, maar volgens Van Nistelrooij heeft dit achter het net vissen ook aan de Nederlandse mentaliteit. “Wij hebben lange tijd gedacht: dat lossen we zelf wel op. Maar tijdens de financiële crisis is er veel veranderd. Sindsdien zijn de Europese regelingen interessanter geworden.”
Tegen de muur
Een ander obstakel op de weg naar Brussel is de onoverzichtelijkheid van de regelingen. Wie onderzoekt hoeveel het er zijn en hoeveel geld daarin rondgaat, loopt vaak tegen muren aan. De redactie heeft alle fondsen naast elkaar gelegd en de geldstromen die geoormerkt zijn voor het lokale niveau bij elkaar opgeteld. Deze berekening is voorgelegd aan meerdere kenners van het onderwerp.
Het door Gemeente.nu onderzochte bedrag is dan ook een onderbouwde schatting. In de praktijk zal het gaan om een nog hoger bedrag.
‘Haast is geboden’
Ook Van Nistelrooij vindt dat het aanvragen van de subsidies eenvoudiger moet worden. Zijn voorstel om de subsidieregels te verhelderen, is onlangs aangenomen door de regionale commissie van het Europees Parlement. “Nu worden kansen soms niet benut. Als je kijkt naar de groei van India en China weet je dat haast is geboden.”
De berekening voor dit artikel komt overeen met een rekensom gemaakt door een medewerker van de Europarlementariër, maar ook Van Nistelrooij benadrukt dat het belangrijk is een slag om de arm te houden. Het ministerie van Economische Zaken heeft wel een overzicht gemaakt, maar niet van alle fondsen. Andere subsidies lopen via Sociale Zaken of het voor deze fondsen opgerichte Nederlandse agentschap. En soms komt Brussel direct over de brug.
Nettobetaler
Het is al jaren bekend: Nederland is de grootste nettobetaler van de Europese Unie. Nederland betaalt relatief veel, maar haalt vooral weinig op. Dit terwijl er regio’s zijn die de extra bron van inkomsten goed kunnen gebruiken. Volgens experts op dit gebied ontbreekt het aan kennis en samenwerking.
Structuurfondsen
De Europese Unie werkt met programma’s die een looptijd hebben van zes jaar. “Bij de start van een programma is er geen enkele garantie dat er middelen komen”, meldt woordvoerder Hans van der Vlies van Economische Zaken. “Je moet bij de beste projecten horen.” Volgens de woordvoerder is Brussel “om de hoek”, als het gaat om de zogeheten structuurfondsen.
Een wethouder met een mooi plan kan naar één van de regionale loketten die zijn te vinden op de website van het ministerie. Daar kan de bestuurder informeren of zijn gemeente in aanmerking komt voor een subsidie, meldt Van der Vlies. Dit als het gaat om de structuurfondsen en ok dan ontbreekt het vaak aan kennis over de subsidies. Zeker bij kleine gemeenten. Daarnaast zijn er dan nog tientallen regelingen die moeilijker te vinden zijn.
Regionale commissie
Maar hoe eenvoudig kan de EU het maken? Het in de regionale commissie aangenomen voorstel om de regels te verhelderen, kent enkele verbeteringen. Allereerst moeten gelden sneller beschikbaar zijn. Daarnaast moet het nu, na toekenning, binnen twee jaar worden besteed, maar voor 2010 is die periode met een jaar verlengd en binnen twee jaar worden besteed.
Ook de verantwoording moet eenvoudiger worden. “Eén project, één audit”, noemt Van Nistelrooij zijn voorstel. De nationale ministers van Financiën moeten tekenen voor de correcte besteding van de subsidies, vindt de Europarlementariër. “Dan zijn we af van de controle op controle.”
How to?
De belangrijkste vraag voor mensen die hun project graag mede door de EU gefinancierd zien, is nog niet beantwoord. Maandag biedt Gemeente.nu meer inzicht in de weg naar Brussel, in het tweede deel van de serie. Wat is de sleutel tot succes?
+
ga direct naar de kennisbank:
Reacties (8)
Rob Groen | 18-06-2010 | 08:39
De cofinanciering is een interessante zaak. Ook in andere landen liggen niet zomaar miljoenen op de plank te wachten om als cofinanciering in te zetten.
Ik heb een klacht over deze reactie »Dit vraagt om een flexibele omgang met de bestaande middelen: hoe kun je deze zo inzetten, dat ze als co-financiering kunnen dienen? Daarvoor zijn heldere, maar tegelijkertijd voldoende ruime en flexibele kaders nodig. In de praktijk van veel gemeenten is dit niet het geval: strakke begrotingen, strenge maraps en beraps, en sturing op te gedetailleerde posten halen de noodzakelijke flexibiliteit er uit.
Goed benutten van EU-subsidies vraagt dus ook om goed nadenken over de eigen gemeente-interne regels.
| 17-06-2010 | 19:39
Goed te zien dat er nog steeds journalistiek onderzoek wordt gedaan. Dit laat echt eens wat zien. Dat vingertje kunnen we beer naar onszelf wijzen. Kom op, klein Nederland. Laten we toch eens meegaan in de rest van de wereld. Dat doen ondernemers al jaren namelijk.
Ik heb een klacht over deze reactie »Nico van Wijk | 17-06-2010 | 17:38
Jan en Saskia hebben een punt, wat aan de orde komt in het vervolgartikel op maandag. Hier hebben wij, vanwege de lengte, volstaan met een korte opmerking aan het eind van dit bericht:
Ik heb een klacht over deze reactie »"De belangrijkste vraag voor mensen die hun project graag MEDE door de EU gefinancierd zien, is nog niet beantwoord. Maandag biedt Gemeente.nu meer inzicht in de weg naar Brussel, in het tweede deel van de serie. Wat is de sleutel tot succes?"
Zoals gezegd, later nog meer verdieping.
Jan | 17-06-2010 | 17:18
De stelling dat de Nederlandse gemeenten 3 miljard laten liggen is wat mij betreft te kort door de bocht. Is het niet zo in de praktijk dat tegenover een subsidiebedrag van bijvoorbeeld 1 miljoen ook een inspanningsverplichting staat van 1 miljoen, op te hoesten door de gemeente zelf. En als dat geld niet bechikbaar is heb je dus ook niets aan die subsidie van 1 miljoen. Dus is het beter om niets aan te vragen. Ik denk dat deze houding een mogelijke verklaring is, naast de ingewikkelde procedures om aan subsidie te komen, dat gemeenten denken: laat maar zitten.
Ik heb een klacht over deze reactie »Saskia Akkermans | 17-06-2010 | 15:35
Als eigenaar van een subsidieadviesbureau is dit probleem mij zeer bekend. Gemeenten weten vaak niet wat de mogelijkheden zijn en als ze wél op de hoogte zijn van de mogelijkheden dan is de gedachte veelal dat de kosten niet opwegen tegen de baten. Onterecht! Het kost zeker tijd en moeite maar naast de middelen die het oplevert, groeit het netwerk aanzienlijk en worden mooie samenwerkingsverbanden gerealiseerd met private en andere publieke organisaties. Dat levert vaak ook structurele samenwerkingsverbanden op.
Ik heb een klacht over deze reactie »Wat ik mis in dit artikel is de vermelding dat gemeenten vaak wel een aanzienlijk bedrag aan eigen middelen in moeten zetten (cofinanciering) om voor de subsidie in aanmerking te komen. En dat kan juist in deze tijd een reden zijn voor gemeenten om subsidieverwerving uit te stellen. Dat neemt echter niet weg dat het nuttig kan zijn om inzicht te hebben in de subsidiemogelijkheden, zodat in ieder geval de kosten-baten analyse gemaakt kan worden.
rob kool | 17-06-2010 | 14:02
Het is niet een schande maar een gevolg van onwetendheid dat die gelden in Brussel blijven. Ik gehoof dat de Nederlandse gemeenten er goed aan doen, indien zij met Europees geld mogen werken, kenbaar maken voor welk project dit geldt. Zodoende kunnen ook andere gemeenten, met eenzelfde project , aankloppen bij Brussel en hebben zij een goede kans om ook een subsidie los te krijgen. Wellicht is het een optie om gemeenten onder bijv. 10.000 inwoners te verenigen in een Brussel Subsidie Lospeuter Organisatie. Of zoals ambtenaren dan zullen zeggen een BSLO.
Ik heb een klacht over deze reactie »Jan F Hollander | 17-06-2010 | 13:40
Het is toch een bedroevende zaak dat er zoveel gelden blijven liggen, dat provincies en gemeenten niet alerter reageren. Laat in de 13 provincies hoger opgeleiden deze subsidiestromen kanaliseren en juridisch analiseren, en zorgen dat er concrete plannen zijn/op tafel liggen die grote investeringen vergen en maak gebruik van deze financiele buffers. Zeker nu vele gemeenten grote financiele problemen hebben om renovaties van diverse objecten te moeten uitstellen.
Ik heb een klacht over deze reactie »Anqelique DeNerée | 17-06-2010 | 13:29
Zeer opvallend dit. Andere landen doen het dus beter. In plaats van deze bestuurslaag te ontkennen, zouden we beter kunnen leren goed met deze nieuwe (en naar mijn idee noodzakelijke) realiteit om te gaan. China en India worden niet voor niets genoemd. Ten overvloede, Nederland is geen eiland.
Ik heb een klacht over deze reactie »