Gemeente.nu

Zonder fundamentele ingrepen loopt de uitvoering van schuldhulpverlening in de komende jaren vast. Het is nu zaak om meer resultaat met minder geld te realiseren

Deze zorg uitte de ‘informele werkgroep schuldhulpverlening’ in een notitie die zij aanbiedt aan staatssecretaris Klijnsma van SZW. De werkgroep bestaat onder meer uit deskundigen, schuldhulpverleners, een advocaat en een deurwaarder.

De werkgroep constateert dat dankzij gemeentelijke inspanningen de effectiviteit van de schuldhulpverlening de afgelopen jaren toenam naar gemiddeld vijfentwintig à dertig procent. Maar ook dat lange wacht- en doorlooptijden nog steeds aan de orde van de dag zijn. De werkgroep is er van overtuigd dat de steeds groter wordende invorderingsbevoegdheden van crediteuren, de algemeen verwachte toename van het aantal schuldenaren en de steeds complexer wordende schuldsituaties waarvoor mensen om hulp vragen, een opgave zijn die gemeenten in de huidige context niet aankunnen. Om die reden pleit zij voor een ‘fundamenteel redesign’.

Afhankelijkheid
Kenmerkend voor de huidige uitvoeringspraktijk is dat de mogelijkheden om mensen te helpen beperkt worden door allerlei afhankelijkheidsrelaties. Werkgroeplid Jose ten Kroode, directeur van Zwind dat onder meer schuldhulpverlening uitvoert, zegt hierover "in de praktijk gaan er weken zo niet maanden voorbij voordat de belastingdienst toeslagen toekent, het UWV een uitkering verstrekt of een crediteur reageert op een verzoek om informatie. Het gevolg is dat schuldhulpverleners onvoldoende toekomen aan het oplossen van de schuldsituatie."

Invordering
Naast afhankelijkheden vormen de toegenomen invorderingsbevoegdheden van crediteuren ook een steeds groter probleem. Ten Kroode: "Sinds 1 januari mag de belastingdienst drie keer duizend euro van een betaalrekening afschrijven. Als dit gebeurt bij iemand met een bijstandsuitkering, dan betaalt hij prompt die maand zijn huur niet. Voor de woningcorporatie kan dit net de druppel zijn om over te gaan tot een uit huiszetting."

De combinatie van een steeds ingewikkeldere uitvoeringspraktijk, een verwachte toename van het aantal schuldenaren in de komende jaren en de bezuinigingen die ook het sociaal domein van gemeenten gaan treffen, vormen een optelsom die voor de werkgroep de aanleiding is om zich grote zorgen te maken over de uitvoerbaarheid van de schuldhulpverlening in de (nabije) toekomst.

Om op korte termijn de effectiviteit te vergroten steunt de werkgroep het voornemen van staatssecretaris Klijnsma om een wettelijk kader gemeentelijke schuldhulpverlening in te voeren. Maar naar de overtuiging van de werkgroep is dit niet genoeg om echt grote stappen te gaan zetten.

Nadja Jungmann, adviseur bij Hiemstra & De Vries licht toe dat daar meer voor nodig is. "Om bovenop de stappen die gemeenten in de afgelopen jaren hebben gezet de effectiviteit verder te vergroten, heeft het veld dringend behoefte aan een systeem van early warning om schulden vroegtijdig te signaleren, invoering van een breed moratorium zodat crediteuren de schuldhulpverlening even de tijd geven om orde op zaken te stellen en een snelle invoering van het wetsvoorstel dat de minister van Justitie voorbereidt om de incassokosten aan banden te leggen."

Op de langere termijn zijn ook deze maatregelen niet genoeg vreest de werkgroep. Om die reden heeft zij Klijnsma aangeboden een fundamenteel redesign uit te werken waarin de schuldhulpverlening wordt georganiseerd volgens de organisatieprincipes van de eerste hulp van een ziekenhuis, het huidige minnelijke en wettelijke traject worden samengevoegd tot een stelsel en/of inbedding in de Wmo. Hiermee beoogd de werkgroep meer resultaat met minder geld te realiseren.

Download:
* Notitie: Met minder geld beter en meer schuldhulpverlening