Schuldhulp: hoe lost de gemeente dat op?
11-02 2010 | 08:22 | Door: Nadja Jungmann
Het wetsvoorstel gemeentelijke schuldhulpverlening roept veel vragen op. Daarom een reeks over de kansen, valkuilen en mogelijkheden voor gemeenten.
- VISIE -
Afgelopen januari heeft staatsecretaris Klijnsma van het wetsvoorstel gemeentelijke schuldhulpverlening bij de Tweede Kamer ingediend. Gezien de kamerbrede instemming met het voornemen, ligt het voor de hand dat het wetsvoorstel deze zomer in werking treedt.
Vanuit mijn betrokkenheid bij de uitvoering van de schuldhulpverlening werk ik op deze plaats in de komende vijf weken uit wat de invoering van het wetsvoorstel voor gemeenten betekent. In deze eerste bijdrage schets ik het algemene beeld.
Kwaliteit
De uitvoering van de schuldhulpverlening staat onder druk. Wachttijden, (te) lange doorlooptijden, uitval en het ontbreken van effectieve ketensamenwerking zijn fenomenen die in veel gemeenten spelen. Door bij wet eisen te gaan stellen aan gemeenten, beoogt de staatsecretaris een kwaliteitsbodem te leggen in de uitvoering van schuldhulpverlening.
Belangrijke eisen die de wetgever aan de gemeenten gaat stellen zijn dat de uitvoering integraal is opgezet, er regie wordt gevoerd (door de gemeente),eventuele wachttijden niet langer duren dan vier weken (en bij crisis drie dagen), de gemeente ook inzet op preventie en nazorg, de schuldhulpverlening voor nagenoeg alle inwoners toegankelijk is en leidt tot een passende oplossing. De gemeenteraad moet een plan vaststellen waarin ze uitwerkt hoe zij de hiervoor genoemde zaken gaat realiseren en hoe ze op de realisatie stuurt.
Op dit moment voeren de meeste gemeenten al schuldhulpverlening uit. Er zijn er ook die al voldoen aan de toekomstige wettelijke eisen. Voor de meeste gemeenten betekent de invoering dat ze een (flinke) ontwikkelingsslag moeten maken om er voor te zorgen dat de schuldhulpverlening ‘wettelijk-kader-klaar’ is. Hoe de ontwikkelagenda van een individuele gemeente er uit zal zien, hangt af van de manier waarop de schuldhulpverlening nu is georganiseerd.
Voor veel gemeenten zal gelden dat ze met name opgaven hebben op het terrein van de beleidsontwikkeling, de optimalisering of doorontwikkeling van werkprocessen, het inregelen van keten-samenwerking en regievoering en de afstemming van de nieuwe wettelijke eisen met andere ontwikkelingen zoals de gevolgen van de ontmanteling van de AwbZ (pakketmaatregel), nieuwe keuzes ten aanzien van de NEN-norm schuldhulpverlening (systeem van certificering) en/of mogelijkheden om (lokaal) early warning te organiseren.
Preventie, nazorg en integrale schuldhulpverlening
Voor beleidsmedewerkers brengt het wetsvoorstel vragen mee over onder meer de inzet op preventie, nazorg en integrale schuldhulpverlening.
Wat doe je als gemeente aan preventie? Zet je in op massamediale campagnes, op individueel contact of op een mix die varieert van brede informatieverstrekking tot het individueel trainen (van vaardigheden en competenties) zodat mensen geen schulden (meer) maken.
Ten aanzien van nazorg moet de vraag beantwoord worden waar deze uit bestaat. Een enkel telefoongesprek twee en zes maanden na afloop van de schuldhulpverlening of een veel intensiever traject?
En hoe organiseer je integrale schuldhulpverlening? Organiseer je specifiek integrale schuldhulpverlening of plaats je deze eis in het wetsvoorstel in een bredere ontwikkeling naar meer integraliteit in het sociaal domein (de mens centraal).
Organisatie en werkprocessen
Het wetsvoorstel brengt ook vragen met zich mee over de werkprocessen (zeker in een context van een stijgende vraag en flinke gemeentelijke bezuinigingen). Hoe biedt je iedereen een passende oplossing zoals het wetsvoorstel voorschrijft? Betekent dit dat je iedereen aan een schuldenvrije toekomst probeert te helpen?
Of dwingt de wettelijke eis om iedereen hulp aan te bieden in combinatie met de constatering dat een schuldenvrije toekomst voor een substantiële groep de aanleiding om, zoals ik een aantal steden recent adviseerde, de werkprocessen zo in te richten dat zij verschillende hulpverleningssporen onderscheiden. Waarin bij het eerste spoor een schuldenvrije toekomst het doel is en bij het tweede spoor (voor mensen die voorlopig aantoonbaar niet kunnen voldoen aan de eisen van het eerste spoor) het hanteerbaar maken het doel van de dienstverlening is?
En hoe organiseer je dan in de praktijk regie en integrale schuldhulpverlening c.q. ketensamenwerking? In de jaren negentig hebben gemeenten en kredietbanken op verschillende manieren geprobeerd om integrale schuldhulpverlening te realiseren. In de praktijk is het slechts op enkele plekken (zoals Tilburg) gelukt.
In deze nieuwe ronde zoeken we naar nieuwe manieren om integrale schuldhulpverlening te realiseren. Dit leidt bijvoorbeeld tot de vraag of we doormiddel van eisen in de subsidiebeschikkingen van instellingen zoals maatschappelijk werk, verslavingszorg of maatschappelijke opvang de integraliteit beter kunnen realiseren.
Deze serie
Om gemeenten te helpen een deel van deze vragen te beantwoorden ga ik de komende 5 weken in deze reeks in op:
- kansen en risico's bij inzet op preventie en nazorg
- de relatie tussen integrale schuldhulpverlening en andere beleidsterreinen zoals de wmo, armoede- en jeugdbeleid
- mogelijkheden om effectieve ketenregie te organiseren
- aandachtspunten bij het managen van wacht- en doorlooptijden
- een strategische vooruitblik
Auteur Nadja Jungmann is senior adviseur bij Hiemstra & De Vries
Artikelen in deze serie:
Kennisbank Schuldhulpverlening
| Voor schuldhulpverleners, budgetbeheerders en beleidsmedewerkers bij gemeenten, Kredietbanken en schuldhulpverleningsorganisaties. Meer info » |
Kennisbank Schuldhulpverlening
De kennisbank Schuldhulpverlening is een uniek kennissysteem voor schuldhulpverleners, budgetbeheerders en beleidsmedewerkers bij gemeenten, Kredietbanken en schuldhulpverleningsorganisaties.
Naast relevante wet- en regelgeving en jurisprudentie, biedt de kennisbank richtlijnen, gedragscodes, protocollen en alle convenanten van de NVVK. De kennisbank helpt u het minnelijke of indien noodzakelijk, het wettelijke traject te doorlopen. Klik hier voor meer informatie
Direct naar de kennisbank »
Reacties (3)
Nadja Jungmann | 12-02-2010 | 14:07
Een wetsvoorstel bestaat altijd uit een Memorie van Toelichting en een wettekst.
Ik heb een klacht over deze reactie »In de wettekst staat onder meer in artikel 2 lid 3: ' Het plan (dat de gemeente vaststelt) bevat de hoofdzaken van het door de gemeente te voeren bleid betreffende integrale schuldhulpverlening en het voorkomen dat personen schulden aangaan die ze niet kunnen betalen.'
Ik raad iedereen aan om zelf de MvT en de wettekst door te nemen.
donna | 11-02-2010 | 16:18
Mensen zitten jaren in de shit.
Ik heb een klacht over deze reactie »Oplossing een persoon die alles regeld.
Dan word je niet van de kast naar de muur geschopt.
Erik Rutten | 11-02-2010 | 11:23
Mevrouw Jungmann geeft aan dat het wetsvoorstel van de gemeenten eist dat de uitvoering integraal is opgezet, de gemeente ook inzet op preventie en nazorg, de schuldhulpverlening voor nagenoeg alle inwoners toegankelijk is en aan allen een passende oplossing biedt. In het 12 artikelen tellende wetsvoorstel is echter geen van deze eisen terug te vinden. Het wetsvoorstel regelt wel dat de gemeenteraad een plan opstelt waarin zij koers geeft aan de gemeentelijke schuldhulpverlening, maar daarmee stelt het wetsvoorstel nog niet de vergaande eisen die mevrouw Jungmann verwoord. Deze zijn hooguit terug te vinden in de Memorie van Toelichting, waarin allerlei mooie ideëen staan verwoord, die echter - zo constateerde de Raad van State ook reeds - geen vertaling hebben gevonden in de tekst van de wet. Misschien leest mevrouw Jungmann te veel haar eigen aanbevelingen terug in het wetsvoorstel. Die zien we overigens ook wel in de Memorie van Toelichting staan, maar die staan niet in de tekst van het wetsvoorstel zelf. Daarmee zijn het dus ook geen harde vereisten, maar hooguit nastrevenswaardige ontwikkelingen.
Ik heb een klacht over deze reactie »