Samenwerking maakt grootte onbelangrijk

0

In aanloop naar de Grote Dag van de Kleine Gemeente worstelden wij ons door recente publicaties over bestuurskracht. De hoofdvraag: maakt het uit hoeveel inwoners je hebt als gemeente?

Het antwoord is: nee, maar dit wel met een belangrijke

kanttekening. Krachtig lokaal bestuur doet zich voor als kleine gemeenten met

elkaar samenwerken. Veel taken blijven niet beperkt tot de gemeentegrenzen;

toch blijven er momenteel nog heel wat kansen voor samenwerking liggen. Maar als

kleine gemeenten goed samenwerken, zijn fusies tot de omstreden regiogemeenten volgens

de (semi)wetenschappelijke publicaties overbodig.

 

In deze tijd is het ook fijn te horen dat samenwerking veel

geld kan besparen. Centrale inkoop, een gezamenlijke aanpak van het onderhoud

en beheer en het bundelen van de loonadministratie zijn enkele voorbeelden. Dat

helpt enorm. Daarnaast kunnen gemeenten meer van elkaar leren. Niet iedere gemeente

hoeft zijn eigen wiel uit te vinden.

 

Regiogemeenten

Maar fuseren is weer actueel. De Vereniging van Nederlandse

Gemeenten zag een revolutionair plan deels afgeschoten tijdens het jaarcongres.

Vooral de kleine gemeenten zien weinig tot niets in een fusiegolf die moet

leiden tot een land van bestuurlijke grootschaligheid op het lokale niveau.

 

Tijdens zijn afscheidsrede wond hoogleraar bestuurs- en

bedrijfswetenschappen Arno Korsten er geen doekjes om. “Er is, gezien het

onderzoek, geen reden om gemeenten op te heffen en over te gaan tot de

invoering van grote regiogemeenten. Het VNG-bestuur heeft dus misgetast, is te

doldriest geweest. Het moet met een ander argument komen om de komst van

regiogemeenten dan de actuele deugdelijkheid van bestuur. Of dit voorstel

intrekken en vervangen door een ander.”

 

Rutte1

Het nieuwe kabinet Rutte1 heeft in het regeerakkoord

afgesproken dat een fusie altijd van onderaf moet worden gedragen. Toch is dit

eerder gezegd en geschreven, heel vaak zelf. Tegelijkertijd werden fusies dan alsnog

vaak afgedwongen. Wettelijk gezien verandert het akkoord ook niets. De Wet

algemene regels gemeentelijke herindeling (Arhi) blijft in stand. De provincie

behoudt zo veel invloed als het gaat om fusies en de minister van Binnenlandse

Zaken kan een herindeling afdwingen.

 

Maar welk doel dient een gemeentelijke herindeling? Dat is

de vraag en meteen het probleem. Volgens onderzoek van Nyenrode en Finance

fuseren zij meestal zonder een helder doel voor ogen te hebben. Wat wil je

bereiken en moet je dan kiezen voor een fusie of kom je verder met

samenwerking? Er is helaas geen eenduidige conclusie te trekken uit de

verschillende bestuurskrachtmetingen, wat analyses zijn van de gemeentelijke ambities

en de praktijkresultaten.

 

Sommige kleine gemeenten moesten wel fuseren, omdat zij te

weinig gedaan kregen. Anderen werden ondergesneeuwd door een dominante

dorpskern en zagen hun dienstverlening slechter gewaardeerd door inwoners. En

dat lijkt wel te concluderen: fusies van kleine gemeenten die qua inwoneraantal

niet ver uit elkaar liggen, hebben vaak meer kans van slagen dan herindelingen

met één veel grotere gemeente. Dit blijkt uit de metingen, maar ook uit het

onderzoek van de Vereniging van Gemeentesecretarissen: ‘De staat van de

gemeente’.

 

Bedorven sfeer

De dienstverlening van gemeenten krijgt gemiddeld een

voldoende. De waardering van gemeenten is verder zeer afhankelijk van het

college en de gemeenteraad. Hoe capabel zijn die mensen en, mogelijk nog belangrijker,

zijn ze in staat tot samenwerking? Zeker als het gaat om grote projecten is een

bedorven sfeer de uitgelezen kans voor andere bestuurslagen om de

verantwoordelijkheid hiervoor uit gemeentehanden te nemen.

 

Het gedrag van bestuurders is een doorslaggevende factor voor de

waardering van inwoners. Juist hier kan een grotere schaal helpen om betere

bestuurders te vinden. In sommige kleine gemeenten werken prima wethouders en

raadsleden, maar elders is de bestuurlijke visvijver zo ondiep dat burgers hun

vertegenwoordigers zien spartelen. En dan is een fusie geen slecht idee.

Volg Gemeente.nu op Twitter.

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInEmail this to someone

Over Auteur

Reageer