Gemeente.nu

Gemeenten zijn voorlopers als het gaat om moderne dienstverlening en publiek-private samenwerking. Het Rijk werkt deze innovaties vaak tegen, vindt Ralph Pans.

De voorzitter van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) gaf zijn kijk op de bestuurlijke ordening van Nederland tijdens het vorige week gehouden congres ‘Veertig jaar vernieuwing Rijksdienst’. Pans loofde gemeenten om hun moderne dienstverlening door loketfuncties onder te brengen in een model dat front en back office integreert. Daarnaast werken gemeenten volgens Pans steeds vaker met private partijen.

Heel slecht

“Nergens is zoveel invulling gegeven aan publiek-private samenwerking dan op het lokale niveau”, zei Pans tijdens het congres. Op rijksniveau durven weinigen de risico’s van deze samenwerking aan. De ideologische Haagse disputen over inhuur en uitbesteding heel slecht. Een moderne overheid beschikt immers over een verstandige mix van eigen personeel, geshared personeel van meerdere gemeenten en inhuur.”

Einde provincies

In afwachting van de ambtelijke werkgroepen, die binnenkort met bezuinigingsvoorstellen komen, gaf de VNG-voorzitter alvast een schot voor de boeg. Pans vindt dat het zogeheten Huis van Thorbecke uit drie lagen zou moeten bestaan. Die lagen zijn dan niet het Rijk, de provincies en de gemeenten, maar Europa, het landelijk bestuur en het decentrale niveau. Decentralisatie moet volgens Pans het sleutelwoord zijn. Het Rijk zou net als de gemeenten meer in contact moeten staan met de samenleving. Het landelijk niveau is dan het nieuwe middenbestuur in plaats van de provincies.

Vertrouwen

Pans rekent niet meteen op groot enthousiasme over zijn plannen, maar hij vindt het “na veertig jaar vernieuwing van de overheid langzamerhand tijd worden om te komen tot een samenhangende ordening”. Deze ordening is nodig omdat het vertrouwen in de overheid “dramatisch” is gedaald. De kloof tussen burger en bestuur is breder geworden, volgens Pans.

Vermindering ambtenaren

De voorzitter wil naar een ‘high trust society’, waar meer verantwoordelijkheid en ruimte voor burgers is. En decentralisatie is dan weer het sleutelwoord. Daarnaast wil Pans dat het beleid, de uitvoering en het toezicht van overheden duidelijk gescheiden moeten worden. Verder wil Pans dat de nieuwe minister-president met vijf clusterministers een kernkabinet vormt naast ministers die verantwoordelijk zijn voor een departement. Door deze verandering zal het aantal ambtenaren verminderen, denkt Pans (pdf).