Moderne technologie maakt het mogelijk de overheid op een andere manier te organiseren, vanuit de samenleving. Dat begint met het faciliteren van zelforganisatie en cocreatie.
- INTERVIEW - Davied van Berlo
Mijn vierde interview in de serie over de toekomst van de overheid is met Arre Zuurmond, voormalig hoogleraar ICT en de toekomst van het openbaar bestuur en één van de initiatiefnemers van de Kafkabrigade. Het gesprek is opgenomen op video en uitgetypt. Hieronder vind je mijn samenvatting.
Frontlijnwerkers kunnen vervolgens bijspringen en waar nodig specialisten betrekken. Deze werkwijze vraagt wel om een ander soort ambtenaar: de professionele professional die de juiste mensen bij elkaar brengt en oplossingen organiseert om publieke waarde te creëren en mensen verder te helpen.
Copernicaanse wending
Papier is ook ICT, een informatie- en communicatietechnologie. De bureaucratie hanteert papier als belangrijkste technologie. Andersom dwingt papier een bureaucratie af als organisatievorm omdat het van A naar B moet worden geschoven. Daarom bestaat de overheid uit hiërarchische organisaties. Zo werkt het hele systeem: de politiek komt met een wet, in die wet staat een bepaald doel en daarvoor wordt een uitvoeringsorganisatie opgericht.
Echter, veel moderne problemen vragen om samenwerking tussen verschillende van die hiërarchische taakorganisaties. Daarom is een copernicaanse wending nodig, een paradigmasprong van een klassieke bureaucratie met een aanbodgedreven dienstverlening naar een netwerkgeorganiseerde overheid die in golven van buiten naar binnen werkt en waar vanuit de vraag een samenstel van antwoorden wordt geleverd.
Cocreatie op drie niveaus
Die manier van werken vraagt om een organisatie van de overheid in drie golven of kringen. Bij het eerste niveau wordt de nadruk gelegd op zelforganisatie, met ondersteuning van technologie. Denk daarbij aan BurgerNet en AED Alert (via sms), voorleesmoeders via Skype, telemedicine, etc. Door sociale technologieën (sms, Skype, Twitter, etc.) worden in allerlei sectoren nieuwe vormen van zelforganisatie en cocreatie mogelijk.
Het tweede niveau bestaat uit frontlijnorganisaties, waar generalisten werken die overzicht hebben over een groot aantal aanbieders van specialistische hulp enerzijds en die aan de andere kant praktische dingen kunnen doen, zoals helpen met het invullen van formulieren, steunkousen aandoen, etc. Deze "accountmanagers" kunnen Eigen Kracht-conferenties organiseren met allerlei mensen die een klant kunnen helpen bij een oplossing.
Waar nodig schakelt de frontlijner een netwerk van specialisten in, het derde niveau. Deze specialisten zijn modulair georganiseerd en flexibel inzetbaar in multidisciplinaire teams rond een klant of probleem, bijvoorbeeld een psycholoog of schuldhulpverlener. Die frontlijner is vervolgens in staat om informatie uit al deze verschillende dossiers bij elkaar te brengen en in samenhang te bespreken met de klant.
De professionele professional
Of het nu gaat om een hartaanval of om een burgerinitiatief, het begint in de samenleving. Vervolgens kunnen we met moderne technologie andere vormen van organiseren mogelijk maken en tot cocreatie komen. Een klassieke professional kan dat ook als bedreiging zien: een AED is toch een soort ingeblikte verpleegkundige. De professional moet dus ophouden om vanuit een monodisciplinaire koker te kijken.
Voor een echte transformatie hebben we een nieuw type ambtenaar nodig: niet zomaar een professional maar een zogenaamde professionele professional, die ondernemender is en meer van buiten naar binnen redeneert, die niet denkt in regels maar in oplossingen.
Video:
Interview met Arre Zuurmond over zelforganisatie en cocreatie from Davied on Vimeo.
door
Joost Valkhoff
17 feb 2012
laatste update:2 mrt 2012