In de afgelopen 2 jaar hebben 440 burgemeesters en wethouders een veiligheidsscan laten uitvoeren, een duidelijke toename ten opzichte van de 342 scans in de periode 2020–2023.
Dat blijkt uit navraag van het journalistieke platform Pointer (KRO-NCRV). De scans worden uitgevoerd door het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) en zijn bedoeld om de persoonlijke veiligheid en weerbaarheid van lokale bestuurders te vergroten. Tijdens zo’n scan beoordeelt een veiligheidsexpert onder meer de beveiliging van de woning, maar ook risico’s rond het werkpakket, reisbewegingen en de digitale omgeving.
Vaker intimidatie en agressie
Volgens projectmanager Mirthe Zantvoord zijn er twee hoofdoorzaken voor de groeiende vraag. Enerzijds is de scan inhoudelijk uitgebreid: er wordt nu vanuit meerdere risicogebieden gekeken en er worden gerichte maatregelen geadviseerd. Anderzijds ervaren lokale bestuurders steeds vaker intimidatie en agressie, mede door verhitte discussies over onderwerpen als nieuwe asielzoekerscentra, windmolens en de aanwezigheid van de wolf. De belangstelling onder raadsleden blijft vooralsnog achter, al is er sinds juni 2025 een aparte, op raadsleden toegesneden scan ontwikkeld. Zantvoord hoopt dat ook deze groep zich vaker meldt, omdat de scan kan helpen bij het weerbaarder worden tegen agressie en bedreigingen.
Online
Uit de Monitor Integriteit en Veiligheid 2024 blijkt dat bijna de helft van alle politieke ambtsdragers met agressie te maken krijgt, waarvan 59 procent online plaatsvindt. Daarom is ook gekeken naar online haat en bedreigingen op X (voorheen Twitter). In een analyse van recente berichten aan 221 lokale politici uit 125 gemeenten werden 121 bedreigingen en 722 haattweets gevonden, vaak gericht op afkomst, geslacht, geaardheid of beperking. Politici met een migratieachtergrond blijken vaker doelwit dan collega’s zonder migratieachtergrond, en bestuurders die asiel- of LHBTI+-rechten in hun portefeuille hebben, krijgen relatief vaker online haat te verwerken.
Een deel van de uitingen valt onder de vrijheid van meningsuiting, maar volgens hoogleraar Bart Schermer zijn er ook berichten die mogelijk strafbaar zijn, zoals belediging of haatzaaien. Tegelijkertijd benadrukt hij dat vervolging lastig is: politici moeten enige mate van scherpe kritiek kunnen verdragen, terwijl het strafrecht niet is ingericht om grote groepen online haatzaaiers tegelijkertijd aan te pakken.
Geef een reactie