Provincies en gemeenten komen jaarlijks structureel circa 100 miljoen euro tekort voor de uitvoering van milieutaken door omgevingsdiensten. Dat blijkt uit onderzoek naar de financiering van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) dat het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de VNG hebben laten uitvoeren.
Beide organisaties roepen op om de ambities voor een veilige, gezonde en schone leefomgeving beter in balans te brengen met de structureel beschikbare middelen.
Overheden zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor een goed functionerend VTH-stelsel. Daarmee voorkomen zij schade aan de leefomgeving, signaleren zij risico’s en kunnen zij ingrijpen bij overtredingen. Provincies en gemeenten investeren steeds meer in deze taken, maar de beschikbare middelen houden onvoldoende gelijke tred met de kosten en de groeiende opgaven.
Structureel tekort van 100 miljoen euro
Het onderzoek brengt voor het eerst landelijk de beschikbare middelen en de begrote uitvoeringskosten voor VTH-milieutaken met elkaar in beeld. Daaruit blijkt dat voor de uitvoering van de huidige milieutaken door omgevingsdiensten jaarlijks structureel circa 100 miljoen euro meer nodig is dan beschikbaar is.
De milieutaken worden grotendeels bekostigd vanuit het provincie- en gemeentefonds. Tegelijkertijd zorgen nieuwe maatschappelijke opgaven voor extra druk op het VTH-stelsel. Het gaat onder meer om de energietransitie, de circulaire economie, waterkwaliteit en de aanpak van zeer zorgwekkende stoffen. Provincies en gemeenten willen samen met het Rijk onderzoeken wat de financiële gevolgen van deze ontwikkelingen zijn.
Ook is verdere versterking nodig van de provinciale coördinatierol en van het interbestuurlijk toezicht van provincies op de uitvoering van het omgevingsrecht door gemeenten.
Gezamenlijk investeren in uitvoering
Een toekomstbestendig VTH-stelsel vraagt volgens provincies en gemeenten om voldoende capaciteit, deskundige medewerkers, structurele financiering en goede samenwerking tussen overheden. Ook betrouwbare en actuele data zijn essentieel. Als informatie over bedrijven, vergunningen en uitstoot actueel en toegankelijk is, kunnen overheden gerichter toezicht houden en sneller optreden wanneer dat nodig is.
Een sterkere provinciale coördinatierol moet er daarnaast voor zorgen dat de verschillende partners op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving beter samenwerken. Versterking van het interbestuurlijk toezicht draagt bij aan een kwalitatief goede uitvoering van het omgevingsrecht door gemeenten.
Achtergrond
Het Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen, omgevingsdiensten en andere toezichthouders vormen samen het VTH-stelsel. IPO en VNG lieten onderzoeken hoe de milieutaken waarvoor gemeenten en provincies bevoegd gezag zijn, worden gefinancierd. Door de beschikbare middelen naast de begrote uitvoeringskosten te leggen, ontstaat een beter beeld van de mate waarin taken en financiering met elkaar in evenwicht zijn.
Vergunningverlening, toezicht en handhaving zijn belangrijke instrumenten om de gezondheid van mensen, natuur en milieu te beschermen. Provincies en gemeenten zijn verantwoordelijk voor een groot deel van deze taken in Nederland en blijven investeren in de uitvoering van steeds complexere milieuvraagstukken, waaronder PFAS en het bewaken en verbeteren van de waterkwaliteit.
Lees het onderzoek naar de financiering van VTH-milieutaken.
Geef een reactie