De Tweede Kamer wil dat ‘Nederland structureel zeggenschap houdt over vitale overheidsdata en de bijbehorende infrastructuur’.
Dat is de strekking van een motie die is aangenomen door de Tweede Kamer. De Kamer debatteerde onlangs over de voorgenomen overname van cloudbedrijf Solvinity – leverancier van onder meer DigiD en MijnOverheid – door het Amerikaanse Kyndryl, en over de digitale afhankelijkheid van Nederland van Amerikaanse techbedrijven.
Een ruime Kamermeerderheid uitte zorgen over digitale soevereiniteit. DigiD werd herhaaldelijk omschreven als “de digitale sleutel” van Nederland: miljoenen burgers gebruiken het dagelijks voor belastingzaken, zorg, studiefinanciering en andere overheidsdiensten. Kamerleden van onder meer SGP, VVD, SP, GroenLinks-PvdA, CDA, Volt, DENK en BBB stelden dat vitale digitale infrastructuur niet afhankelijk mag zijn van buitenlandse rechtsmacht, met name vanwege de Amerikaanse CLOUD Act, die Amerikaanse autoriteiten in bepaalde gevallen toegang kan geven tot data van Amerikaanse bedrijven, ook als die data in Europa staan.
Verschillende partijen pleitten voor het voorkomen van de overname of, als die toch doorgaat, voor aanvullende waarborgen. Ideeën varieerden van het inzetten van bestaande wetgeving (zoals de Wet ongewenste zeggenschap telecommunicatie, Wozt) tot het creëren van een carve-out, het onderbrengen van kritieke onderdelen in een Nederlandse entiteit, of zelfs het oprichten van een digitaal staatsbedrijf. Ook werd gewezen op bredere afhankelijkheden: niet alleen DigiD, maar ook andere overheidsdiensten, Defensie en zelfs de NS zouden afhankelijk zijn van Amerikaanse IT-leveranciers.
Kabinet: zorgvuldig proces en lange adem
Het kabinet benadrukte dat de overname wordt getoetst via de Wozt en door de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Zolang die procedures lopen, kunnen geen onomkeerbare stappen worden gezet. Volgens de minister is het belangrijk dat deze beoordeling apolitiek en zorgvuldig plaatsvindt.
Tegelijkertijd erkende het kabinet dat digitale afhankelijkheid een reëel vraagstuk is in een veranderende geopolitieke context. Er wordt gewerkt aan versterking van digitale autonomie via de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS), waaronder een verkenning naar een soevereine overheidscloud. De minister onderstreepte echter dat “totale strategische autonomie een illusie is” en dat wederzijdse afhankelijkheden realistischer zijn dan volledige onafhankelijkheid.
Een belangrijk punt in de beantwoording was de Europese dimensie: volgens de minister ligt de kern van het probleem bij het ontbreken van een goed functionerende Europese interne markt voor digitale technologie. Zonder schaal, kapitaal en harmonisatie blijven Europese alternatieven achter bij Amerikaanse techgiganten.
Uiteindelijk werden tal van moties ingediend, variërend van het niet verlengen van contracten met Solvinity, het uitvoeren van stresstests, het opnemen van digitale soevereiniteit als aanbestedingscriterium, tot het pleiten voor Europese wetgeving tegen extraterritoriale datawetgeving. Een aantal moties is aangenomen.
Geef een reactie