Het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft een nieuw afwegingskader gepubliceerd dat overheden helpt bij de beslissing om al dan niet hoger beroep in te stellen in bestuursrechtelijke procedures.
Het kader moet ervoor zorgen dat overheden zorgvuldiger omgaan met de belangen van burgers wanneer zij na een uitspraak overwegen door te procederen. Tegelijkertijd is een set normen voor behoorlijk procedeergedrag gepresenteerd, die richting geeft aan het handelen van overheden vóór, tijdens en na juridische procedures.
Zorgvuldige belangenafweging
Wanneer een overheid in een rechtszaak in het ongelijk wordt gesteld, moet worden beoordeeld of hoger beroep wenselijk is. Daarbij spelen vaak zowel het algemeen belang als het individuele belang van een burger een rol. Omdat de overheid doorgaans meer kennis, ervaring en middelen heeft dan burgers, kan een hoger beroep grote impact hebben op betrokkenen.
Het nieuwe afwegingskader biedt overheden handvatten om die belangen zorgvuldig tegen elkaar af te wegen en de positie van burgers nadrukkelijk mee te nemen. Het kader is bedoeld voor gemeenten, provincies, uitvoeringsorganisaties en ministeries.
Tegelijkertijd erkent het ministerie dat er situaties kunnen zijn waarin hoger beroep noodzakelijk is, bijvoorbeeld wanneer een uitspraak afwijkt van bestaande rechtspraak of wanneer onduidelijkheid bestaat over de toepassing ervan.
Drie stappen in het afwegingskader
Het afwegingskader bestaat uit drie onderdelen:
- Belangenafweging
Overheden worden gestimuleerd om verschillende factoren mee te wegen, zoals de persoonlijke situatie van de burger, rechtszekerheid, rechtsgelijkheid, beleidsmatige gevolgen en financiële belangen. Het kader bevat vragen die organisaties kunnen gebruiken om deze afweging zorgvuldig te maken. - Objectieve besluitvorming
Een besluit om hoger beroep in te stellen moet binnen de organisatie op een passend niveau worden genomen. Daarbij hoort ook een schriftelijke motivatie, zodat duidelijk is hoe de afweging tot stand is gekomen. - Heldere communicatie met burgers
Als een overheid besluit hoger beroep in te stellen, moet dit begrijpelijk en zorgvuldig aan de betrokken burger worden uitgelegd.
Organisaties mogen zelf bepalen hoe zij het afwegingskader binnen hun eigen werkwijze toepassen.
Normen voor behoorlijk procedeergedrag
Naast het afwegingskader zijn normen opgesteld voor behoorlijk gedrag van de overheid tijdens juridische procedures. Deze normen benadrukken dat overheden oog moeten houden voor de positie van burgers en moeten inzetten op de-escalatie.
De richtlijnen gaan onder meer over respectvolle communicatie, het erkennen van fouten, het delen van relevante informatie en het beperken van negatieve gevolgen van langdurige procedures. Ook moet worden gezorgd voor een zo gelijk mogelijk speelveld tussen overheid en burger.
Ontwikkeld met brede input
Het afwegingskader en de gedragsnormen zijn opgesteld op basis van bestaand onderzoek, richtlijnen van de Nationale Ombudsman en input van professionals uit verschillende overheidsorganisaties. Om het gebruik ervan te stimuleren, worden de documenten gedeeld via de website van de Rijksoverheid en het Kenniscentrum voor Beleid en Regelgeving. Daarnaast wordt samen met onder meer de VNG en Divosa gekeken hoe het kader onder de aandacht kan worden gebracht bij decentrale overheden.
Geef een reactie