Op de avond van de gemeenteraadsverkiezingen was Peter Castenmiller zomaar eens thuis. Bij zeven eerdere gemeenteraadsverkiezingen was dat niet het geval. Toen zat hij steeds aan tafel bij de regionale omroep om de uitslagen van enig commentaar en nuancering te voorzien.
De eerste keer – nog in de 20ste eeuw – was het louter radio. Ik zat toen in een betrekkelijk stille studio. Mensen van de redactie bezorgden ons geregeld een doorgebelde uitslag van een gemeente. Teletekst was onze enige verbinding met de buitenwereld.
In de jaren daarna werden het uitzendingen op de TV. Dat leidde tot de soms zware opdracht om elk uur lang iets nuttigs te zeggen, zonder in herhalingen te vallen. Ik herinner mij nog levendig de uitzending van 2010. In de jaren daarvoor waren de stemmachines in de ban gedaan. Maar gemeenten waren het tellen met de hand ontwend. De uitslag liet ontzettend lang op zich wachten. Tussen elf en twaalf uur ’s avonds wisten we echt niets meer te verzinnen.
Wat is er eigenlijk gebeurd?
Bij de verkiezingen van 2022 verliet ik na twaalven het pand van de regionale omroep. Ik fietste door mijn VINEX-wijk naar huis. In de afgelopen uren waren er allerlei beelden gepasseerd van raadszalen waar in gespannen afwachting op de uitslag de temperatuur flink was opgelopen. Bij het bekendmaken van de uitslag werd er door sommigen gejuicht, terwijl anderen somber toekeken. In de eerste commentaren waren sommige lijsttrekkers euforisch, terwijl anderen manmoedig hun wonden likten. Vervolgens was het steeds aan ons in de studio om er ook iets van te vinden. Na al die hectiek trof het mij dat het doodstil was op straat. Natuurlijk was dat niet vreemd, iedereen was al naar bed. Maar ik had nog het gevoel deel uit te hebben gemaakt van iets bijzonders. Ik realiseerde mij al snel, voor het gros van de slapende mensen was er niets belangrijks gebeurd.
Voorafgaand aan de verkiezingen van deze week temperden de media zelf al de verwachtingen. De opkomst zou tegenvallen, het was zeker geen populariteitspoll voor het net aangetreden kabinet en met al die buitenissige lokale partijen was er toch al geen chocolade te maken van de uitslag.
Op de avond van 18 maart sloeg ik dat nu als zeer geïnteresseerde buitenstaander vanuit mijn leunstoel gade. En inderdaad, er was niet veel aan. De vier exitpolls zetten de toon, maar daarbuiten was het vooral wachten op de echte uitslagen. Pas de volgende ochtend was er een bruikbaar overzicht. En tja, zo schokkend zijn de veranderingen ook niet. Inderdaad, de lokale partijen krijgen er weer wat zetels bij, de grote landelijke partijen handhaven zich redelijk en her en der doet FvD zijn intrede in de raad. Veel meer is er eigenlijk niet over te zeggen. Nu vooruit, mooi dat de opkomst niet verder is gedaald.
Het wordt nu pas spannend
Het spannende werk begint nu pas, met de collegeonderhandelingen. Dat gebeurt buiten het zicht van het grote publiek. Gedurende dit voorjaar zal er geregeld een aankondiging worden gedaan van een nieuw college van B&W. Veel mensen zullen dat niet registeren. De collegeprogramma’s worden alleen door direct betrokkenen uitgespeld. Maar ja, dan gaat het niet meer om emoties, om winnaars en verliezers. Dan is het niet meer zo interessant.
Peter Castenmiller is als senior-onderzoeker werkzaam bij PBLQ en doet al vele jaren onderzoek in het decentraal bestuur. Hij is tevens verbonden aan het Instituut Politicologie van de Universiteit Leiden en de Faculteit Bestuurskunde van de Vrije Universiteit.
Geef een reactie