De Kiesraad gaat vanaf de gemeenteraadsverkiezingen 2026 structureel onderzoek doen naar de toegankelijkheid van stembureaus.
Dit schrijft minister Rijkaart in antwoord op Kamervragen over de toegankelijkheid van stembureaus.
Volgens de huidige Kieswet mag alleen iemand met een fysieke beperking hulp krijgen ín het stemhokje; anderen (bijvoorbeeld mensen met een verstandelijke beperking of laaggeletterden) kunnen alleen buiten het hokje worden geholpen. Ter verruiming is op 21 november 2025 het wetsvoorstel Bijstand in het stemhokje naar de Kamer gestuurd, dat iedereen die aangeeft hulp nodig te hebben recht geeft op ondersteuning in het stemhokje door een getraind stembureaulid. De minister ziet dit als manier om ondersteuning mogelijk te maken, terwijl risico’s op beïnvloeding beperkt blijven doordat stembureauleden neutraal zijn.
Wetsvoorstel
In relatie tot het VN‑verdrag Handicap wijst de minister op artikel 29, dat ondersteuning bij het stemmen garandeert, en op de Nederlandse interpretatie dat nu alleen kiezers met een fysieke beperking in het hokje ondersteuning door een persoon naar keuze mogen krijgen. Het nieuwe wetsvoorstel moet de uitoefening van het actieve kiesrecht voor alle mensen met een beperking verbeteren.
Over de fysieke toegankelijkheid meldt de minister dat bij de EP‑verkiezingen 2024 slechts 32% van de stemlokalen aan alle toegankelijkheidscriteria voldeed; voor de vervroegde Tweede Kamerverkiezingen van 2025 zijn geen volledige cijfers beschikbaar. De Kiesraad gaat vanaf de gemeenteraadsverkiezingen 2026 structureel onderzoek doen naar de toegankelijkheid. Hulpmiddelen waren in 2025 al deels beschikbaar: onder meer 307 stembureaus met een kandidatenlijst in braille, 2.550 met grote letters, 61 met geleidelijnen, 3.686 waar via een tolk NGT op afstand gestemd kon worden, 10 met een gebarentalig stembureaulid en 146 met een stemmal, al zijn de werkelijke aantallen vermoedelijk hoger omdat niet alle gemeenten data aanleverden.
Informatie over toegankelijke stembureaus wordt onder meer via waarismijnstemlokaal.nl en gemeentelijke communicatie (website, stempasbijlagen, verkiezingskranten) verstrekt, aangevuld door belangenorganisaties zoals de Oogvereniging. Hulphonden zijn toegestaan in stemlokalen; de Kiesraad zal dat opnemen in e‑learning en instructies voor stembureauleden.
Volledige fysieke toegankelijkheid lastig
De minister erkent dat volledige fysieke toegankelijkheid van alle circa 9.000 stemlocaties lastig is, onder meer door beperkingen van gebouwen en hun omgeving, en het spanningsveld met spreiding en bereikbaarheid van stembureaus. In het Actieplan Toegankelijk Stemmen (2025–2029) zijn daarom gezamenlijke acties van BZK, Kiesraad, VNG en NVVB vastgelegd. Richting 2026 gaat het onder meer om: actiever verspreiden van handreikingen aan gemeenten, subsidies voor waarismijnstemlokaal.nl en Stichting Prokkel (inzet mensen met een licht verstandelijke beperking als stembureaulid), het nadrukkelijk wijzen op toegankelijkheidseisen en checklists, het betrekken van gehandicaptenplatforms bij schouwen en het verspreiden van een lijst met eenvoudige hulpmiddelen via de VNG. Voor de langere termijn onderzoekt de Kiesraad aanpassing van de Criteria Integrale Toegankelijkheid Stembureaus (aansluiting op NEN 9120) en verdere ondersteuning van gemeenten bij het vergroten van toegankelijkheid.
Geef een reactie