Gemeenten moeten zich voorbereiden op meer inwoners met psychische klachten die niet meer vanzelfsprekend in de ggz terechtkunnen. Het kabinet wil de schaarse ggz-capaciteit voorbehouden aan mensen met ernstige problematiek en rekent erop dat het sociaal domein lichtere hulpvragen opvangt. Extra geld voor gemeenten staat daar voorlopig niet tegenover.
Dat volgt uit de Toekomstbrief mentale gezondheid en ggz die minister Hermans (VWS) en minister Sterk (Langdurige Zorg, Jeugd en Sport) naar de Tweede Kamer stuurden. Waar het nieuwsbericht van de Rijksoverheid vooral over wachtlijsten gaat, laat de brief zien dat een flink deel van de oplossing bij gemeenten, wijkteams en welzijnswerk komt te liggen.
Meer druk op wijkteams en welzijn
Het kabinet stelt strengere grenzen aan behandelingen, maakt groepsbehandeling de voorkeursroute en schaft de verplichte vergoeding van niet-gecontracteerde zorg af. ‘Zorg is niet altijd het eerste antwoord’, schrijft het kabinet. Het ligt voor de hand dat inwoners met stress, somberheid of problemen met geld, werk of opvoeding daardoor vaker bij wijkteams, welzijnswerk en schuldhulp aankloppen. Huisartsen, gemeenten en welzijnswerk moeten volgens de brief nog beter samenwerken om hen buiten de ggz te helpen.
Gemeente als vaste partner in netwerken
Via het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord wordt uitgewerkt of Mentale Gezondheidsnetwerken, waarin huisartsen, sociaal domein en ggz samen hulpvragen beoordelen, een vaste basisvoorziening worden. Dat vraagt tijd en capaciteit van gemeentelijke professionals.
Nieuwe instrumenten
Het Trimbos-instituut ontwikkelt de Netwerkaanpak Mentaal Gezonde Gemeente en een beleidstoets waarmee gemeenten de effecten van hun beleid op mentale gezondheid kunnen meewegen. Beide zijn naar verwachting in het voorjaar van 2027 klaar. Het kabinet verkent met de VNG of de netwerkaanpak in 2028 in een aantal gemeenten wordt getest.
Wmo-geld in een regiopot?
In een praktijktoets brengen partijen in een regio vrijwillig budget samen, over de Zorgverzekeringswet, de Wlz en de Wmo heen. Dat kan gemeenten helpen investeringen in preventie te laten renderen, maar betekent ook dat zij een deel van de zeggenschap over Wmo-middelen delen.
Bemoeizorg en werk
Het kabinet wil vaker bemoeizorg bieden en verkent met onder meer de VNG hoe dat beter kan. De brief wijst daarbij expliciet op de verschillen in hoe gemeenten dit organiseren; eind dit jaar volgt meer duidelijkheid. Daarnaast komt er een implementatieplan voor IPS, de re-integratiemethode van gemeenten, UWV en ggz.
Taken zonder budget
Nieuw geld voor gemeenten ontbreekt. De brief verwijst alleen naar de afgelopen GALA-middelen (2023-2025). Het Expertisecentrum Mentale Gezondheid krijgt vanaf 2027 structurele financiering en Trimbos actualiseert dit najaar een factsheet met effectieve interventies, maar dat is ondersteuning, geen budget. Gemeenten krijgen er zo werk bij op een moment dat hun begroting al onder druk staat.
Geef een reactie