Tien jaar na het ondertekenen van het VN-verdrag Handicap loopt Nederland nog steeds achter met de uitvoering hiervan. Verbeteringen in het openbaar vervoer en meer woningaanpassingen, wegen niet op tegen hardnekkige achterstanden. Dat constateert het RIVM in de eerste uitvoeringsmonitor.
In Nederland leven naar schatting ruim twee miljoen mensen met een beperking, variërend van slechtziendheid tot lichamelijke beperkingen of verstandelijke problemen. Na de Nederlandse ondertekening van het VN-verdrag Handicap in 2016, trad pas 8 jaar later, in 2024, de zogeheten Nationale Strategie voor de implementatie van het verdrag in werking. Deze strategie loopt tot 2040 en geeft aan wat er in Nederland moet gebeuren om aan het verdrag te voldoen. Het RIVM publiceerde deze week de eerste monitor waarin de voortgang van de Nationale Strategie in kaart is gebracht.
Zorgen bij de VN
Ruim 2 jaar geleden uitte het VN-comité in een rapport al haar zorgen over de uitvoering van het VN-verdrag Handicap in Nederland. Het verdrag moet de rechten van mensen met een beperking beschermen en ervoor zorgen dat zij zonder obstakels kunnen meedoen aan de maatschappij. Ook drong de VN destijds aan op meer verplichtingen voor gemeenten en het wegnemen van de onderlinge verschillen. Eind 2024 werden er in de Tweede Kamer vervolgens maar liefst 16 moties aangenomen om de uitvoering van het verdrag te verbeteren, maar daar is nog onvoldoende van terug te zien, zo blijkt uit de net gepubliceerde RIVM-monitor.
Vaker rond de armoedegrens
Uit de beschikbare gegevens komt naar voren dat er sprake is van een structurele achterstand voor mensen met een beperking. Zo hebben zij minder vaak betaald werk en leven ze vaker rond de armoedegrens. Vooral mensen met een ernstige beperking hebben veel minder vaak betaald werk. Ook blijkt dat mensen met een beperking moeilijker toegang hebben tot sport en cultuur, vaker een lager inkomen en is er bovendien sprake van hogere studie-uitval. Verder is toegankelijkheid in bredere zin een probleem. Dat geldt bijvoorbeeld voor stemlokalen, die lang niet altijd toegankelijk genoeg blijken. Het percentage digitaal toegankelijke overheidswebsites en apps is wel toegenomen, maar is nog veel te laag: slechts tien procent voldoet aan de eisen van volledige digitale toegankelijkheid. RIVM: Dit betekent dat het huidige beleid tot nu toe te weinig heeft opgeleverd om deze achterstanden weg te nemen.
Veel relevante gegevens ontbreken
Dat ligt mede aan het ontbreken van tal van relevante gegevens over mensen met een beperking. Het is bijvoorbeeld niet duidelijk hoe groot deze groep precies is en wie er allemaal onder vallen. Ook mist er informatie over de veiligheid van, het geweld tegen en het misbruik van mensen met een beperking, evenals van het aantal kinderen met een beperking in het reguliere onderwijs. Gegevens worden bovendien door verschillende partijen bijgehouden – zoals CBS, UWV, zorgorganisaties, DUO en gemeenten. Zij hanteren daarbij verschillende definities voor het hebben van een beperking.
Verder blijkt dat niet in één oogopslag zichtbaar is op welke vlakken mensen met een bepaalde beperking achterstaan. Er is onvoldoende overzicht wie er geen betaald werk en/of een laag inkomen hebben en wie woningaanpassingen, speciaal vervoer of ondersteuning in het onderwijs nodig hebben. Deze gegevens zijn blijkbaar nog niet aan elkaar te koppelen. Hierdoor is juist de groep met meerdere problemen moeilijk te volgen is voor hen en moeilijk beleid te maken.
Mensenrechtenvraagstuk
Het is volgens het RIVM belangrijk om de monitor van de Nationale Strategie verder te ontwikkelen. Bijvoorbeeld door definities van verschillende partijen, zoals ‘wat is een beperking’, beter op elkaar af te stemmen. Ook moeten ontbrekende data beter onder de aandacht worden gebracht en mensen met een beperking structureel meer te betrekken in de maatschappij. Met een completere set aan gegevens is beter bij te sturen op regelingen. Ook kan dat ervoor zorgen dat beleid daadwerkelijk terechtkomt bij de mensen voor wie het is bedoeld en er gelijke kansen ontstaan in het dagelijks leven voor zowel mensen met als zonder een beperking. ‘Het ontbreken van data is daarmee, naast een technisch probleem, ook een mensenrechtenvraagstuk: zonder data kun je gelijke rechten niet goed toetsen en niet goed sturen’, aldus het RIVM.



Geef een reactie