Minister Rijkaart concludeert dat de Tweede Kamerverkiezing van 29 oktober 2025 goed is verlopen, dankzij de inzet van gemeenten, Kiesraad en vrijwilligers. Wel zijn er toenemende zorgen over verspreiding van desinformatie en bedreiging van politici.
Dit schrijft de minister in een Kamerbrief. Vanwege de korte tijd tot de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart 2026 geeft de minister een verkorte evaluatie, gevolgd door een uitgebreide gezamenlijke evaluatie na GR26.
Er zijn zorgen over ongefundeerde verdachtmakingen op sociale media over de integriteit van het verkiezingsproces, die het vertrouwen in de democratie ondermijnen. Hoewel de organisatie, stemming, telling en uitslagvaststelling veilig en betrouwbaar worden geacht, ziet de minister risico’s in de bredere context: bedreiging van politici, deepfakes, desinformatie en nepaccounts. Er worden maatregelen voorbereid om de weerbaarheid van verkiezingen te vergroten, onder meer rond het detecteren van buitenlandse desinformatie en structureel overleg met online platforms over hun verantwoordelijkheid onder de DSA.
Elke stem telt
Voor de opkomstbevordering voerde BZK de campagne “Elke Stem Telt”, gericht op groepen die niet altijd stemmen, zoals jongeren en situationele niet-stemmers. Voor GR26 wordt een aparte campagne ontwikkeld op basis van onderzoek naar redenen om niet te stemmen, omdat de opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen structureel daalt (51% in 2022, in sommige steden onder 40%). Gemeenten combineren deze landelijke campagne vaak met eigen lokale activiteiten.
Toegankelijk stemmen blijft een speerpunt. In mei 2025 is, samen met Kiesraad, NVVB, VNG en belangenorganisaties, het Actieplan Toegankelijk Stemmen gepresenteerd. Bij TK25 zijn maatregelen genomen rond toegankelijkheid van stemlokalen en informatievoorziening. Belangenorganisatie Ieder(in) ontving 356 meldingen: 44% positief, 33% negatief, vooral over bereikbaarheid van lokalen en de grootte van het stembiljet. Verdere gegevens uit kiezersonderzoek en steekproeven volgen na GR26.
Voor kiezers in het buitenland is het aantal geregistreerden en uitgebrachte stemmen duidelijk gestegen; hierop wordt later uitgebreider teruggekomen. Gemeenten zijn aanvullend ondersteund met een landelijke campagne voor de werving van stembureauleden, met focus op jongvolwassenen; deze campagne wordt voor GR26 herhaald.
Postbezorging blijft een aandachtspunt: er zijn circa 20 miljoen stempassen en kandidatenlijsten bezorgd, meestal goed, maar bij fouten moesten gemeenten snel schakelen met vervangende passen en alternatieve bezorging. Gemeenten ervaren de huidige termijnen (aanvragen tot en met de vrijdag voor de verkiezing) als lastig uitvoerbaar; de minister verkent aanpassing van deze termijnen.
Nieuw stembiljet
Er is opnieuw geëxperimenteerd met een nieuw stembiljet in vijf gemeenten; de ervaringen zijn positief en het aandeel ongeldige stemmen daalde in deze gemeenten. Het experiment wordt bij GR26 opgeschaald naar elf gemeenten, waarna wordt besloten over verdere invoering. Verder informeert de minister over de inwerkingtreding van de Wet kwaliteitsbevordering uitvoering verkiezingsproces (met een grotere rol voor de Kiesraad), de gefaseerde invoering van de nieuwe uitslagsoftware Abacus in een pilotgroep gemeenten, en de ontwikkeling van wettelijke kaders voor digitale hulpmiddelen bij stembureaus. De papieren processen-verbaal blijven leidend voor de uitslagvaststelling.
Geef een reactie