In een evaluatie van de Woo dit jaar wordt ook gekeken naar de werking van de antimisbruikbepaling. Op basis van de uitkomsten van de evaluatie kijkt het kabinet of extra maatregelen nodig zijn om misbruik te voorkomen en te bestrijden.
In antwoord op Kamervragen gaat staatssecretaris Van der Burg in op een zaak waarbij een rechter duizenden Woo-verzoeken indiende om aan te tonen hoe eenvoudig misbruik van de wet mogelijk is.
De staatssecretaris bevestigt dat de betreffende rechter op grote schaal Woo-verzoeken heeft ingediend, niet primair om informatie openbaar te krijgen, maar om de kwetsbaarheid van de wet voor misbruik zichtbaar te maken. Hoewel het recht op toegang tot overheidsinformatie volgens het kabinet van groot belang is voor de democratische rechtsstaat, ondermijnt misbruik van dit recht volgens Van der Burg de goede werking van het openbaarheidsstelsel. Het leidt tot verspilling van publieke middelen, extra werk voor overheidsorganisaties en langere doorlooptijden voor andere Woo-verzoeken.
Het kabinet deelt nadrukkelijk de opvatting dat de Woo bedoeld is om openbaarheid van bestuur te bevorderen en niet om uitvoeringsorganisaties op grote schaal te ontregelen. Vooral voor kleinere gemeenten kunnen massale of strategische verzoeken volgens de staatssecretaris een zware belasting vormen.
Antimisbruikbepaling
Om misbruik tegen te gaan bevat de Woo een antimisbruikbepaling, opgenomen in artikel 4.6 van de wet. Daarmee kunnen bestuursorganen Woo-verzoeken buiten behandeling laten wanneer duidelijk is dat de verzoeker een ander doel heeft dan het verkrijgen van publieke informatie. De gemeente Utrecht heeft in deze casus van deze bepaling gebruikgemaakt. Tegelijkertijd erkent de staatssecretaris dat het voor bestuursorganen in de praktijk soms lastig is om vast te stellen wanneer sprake is van misbruik.
Daarom heeft het ministerie recent een handreiking gepubliceerd die overheden praktische handvatten biedt voor de toepassing van de antimisbruikbepaling. Deze handreiking is opgesteld in samenwerking met verschillende gemeenten en een overheidsbrede werkgroep. Aan de hand van indicatoren uit wetgeving, jurisprudentie en praktijkervaring kunnen bestuursorganen beter beoordelen of toepassing van de bepaling passend is.
Evaluatie
Daarnaast wordt de Woo dit jaar geëvalueerd. Daarbij wordt specifiek gekeken naar de werking van de antimisbruikbepaling en de effecten van misbruik in de praktijk. Volgens de staatssecretaris kunnen op basis van deze evaluatie aanvullende maatregelen worden overwogen, zoals verbeteringen in de uitvoering of aanpassingen van het instrumentarium.
Uit recent onderzoek naar de uitvoeringslasten van Woo-verzoeken blijkt dat de 10% meest complexe verzoeken circa 30% van de totale behandeltijd vergen. Voor kleine gemeenten kost een zeer complex Woo-verzoek gemiddeld 113 uur aan ambtelijke inzet.
De staatssecretaris wil voorlopig niet in overleg treden met de Raad voor de rechtspraak over de rol van de betrokken rechter. Hij noemt dat, gelet op de onafhankelijke positie van de rechterlijke macht, niet wenselijk. Wel wijst hij erop dat de rechtbank Noord-Holland maatregelen heeft genomen en dat de betreffende rechter voorlopig geen zaken meer behandelt.
Geef een reactie