De recente uitspraak van de Hoge Raad over vrijstelling van de leerplicht op levensbeschouwelijke gronden, heeft gemeenten in beweging gebracht. Vijf gemeenten zijn direct in actie gekomen en wijzen voorlopig alle nieuwe verzoeken af. Den Haag gaat daarbij nog een stap verder en verplicht alle 102 kinderen die om deze reden thuisonderwijs krijgen, na de zomervakantie naar school te komen.
Kinderen zijn in Nederland vanaf 5 jaar leerplichtig. Onder de leerplichtwet moeten ouders of verzorgers hun kind inschrijven op een school, zodat het kind zich gegarandeerd weet van onderwijs en zich samen met andere kinderen kan ontwikkelen. Toch sturen niet alle ouders hun kinderen naar school vanwege een andere levens- of geloofsovertuiging.
Geloofsovertuiging
In de zaak waar de Hoge Haad op 21 april jl. uitspraak in deed, ging het om een ouderpaar dat op grond van hun geloofsovertuiging, de Tasawwuf (Soeffisme), een beroep had gedaan op de leerplichtvrijstelling van hun dochter. Zij hadden bezwaren tegen de richting van het onderwijs op alle scholen die binnen een redelijke afstand van de woning van het gezin liggen. Het gerechtshof heeft het beroep op leerplichtvrijstelling afgewezen en de beide ouders een (voorwaardelijke) geldboete opgelegd.
In zijn uitspraak volgde het hof de bezwaren van de ouders tegen religieuze scholen. Het hof achtte die bezwaren voldoende concreet en zwaarwegend. Het beroep op vrijstelling van openbare scholen wees het hof echter af, omdat de bezwaren van de ouders tegen het onderwijs op openbare scholen niet zijn aan te merken als voldoende concreet en zwaarwegend. De ouders waren het met deze uitspraak niet eens en stelden beroep in cassatie in bij de Hoge Raad.
Regels fors aangescherpt
Naar aanleiding van deze zaak verduidelijkt en verscherpt de Hoge Raad de algemene regels voor de leerplichtvrijstelling. ‘De Hoge Raad is van oordeel dat met betrekking tot openbare scholen alleen nog met succes een beroep kan worden gedaan op de vrijstellingsgrond als komt vast te staan dat het onderwijs op alle openbare scholen binnen redelijke afstand van de woning, voor zover dat onderwijs godsdienstig, levensbeschouwelijk of maatschappelijk van aard is, niet plaatsvindt op een objectieve, kritische en pluralistische manier. Dit zal in de praktijk betekenen dat een beroep op deze vrijstellingsgrond, waar het gaat om openbaar onderwijs, nog slechts onder uitzonderlijke omstandigheden zal kunnen slagen’. De overheid is verplicht actief te handhaven, zo nodig lang strafrechtelijke weg.
Geen thuisonderwijs meer in Den Haag
Gemeente Den Haag heeft direct gereageerd en bepaalt nu dat de ruim 100 kinderen die nu thuisonderwijs krijgen vanwege de levensbeschouwing van hun ouders, na de zomervakantie naar een reguliere school moeten. Onderwijswethouder Hilbert Bredemeijers (VVD) heeft aan de NOS laten weten dat hij hun vrijstellingen van de leerplicht schrapt. In 5 jaar tijd is het aantal leerlingen met een vrijstelling verviervoudigd, aldus de wethouder. Ook bestaat het vermoeden dat een deel van de 102 Haagse kinderen waar het om gaat, zelfs geen thuisonderwijs volgen. Te controleren is dat echter niet, want er bestaat geen toezicht op thuisonderwijs. In Den Haag woont niemand ver van een openbare school, zo stelt de gemeente. ‘Daarom gaan we nu voor iedereen een geschikte school zien te vinden.’
De Nederlandse Vereniging voor Thuisonderwijs is het niet eens met het besluit van gemeente Den Haag om alle kinderen die nu thuisonderwijs krijgen verplicht naar school te sturen na de zomervakantie. De vereniging is van mening dat wethouders geen bevoegdheid hebben om hier zelfstandig over te beslissen.
Groningen verstrekt niet langer vrijstellingen
In gemeente Groningen kunnen kinderen niet langer meer zomaar thuisonderwijs krijgen om levensbeschouwelijke redenen. Ook hier valt het besluit na de recente uitspraak van de Hoge Raad. D66-raadslid Andrea Poelstra trok in de Groningse gemeenteraad aan de bel. Zij maakt zich zorgen of de gemeente wel goed zicht heeft op deze kinderen en of ze wel echt thuisonderwijs krijgen. Kinderen hebben volgens haar recht op onderwijs, maar ook op deelname aan het onderwijs in klasverband en op het aanleren van sociale vaardigheden, die ze thuis niet altijd meekrijgen.
Volgens wethouder Carine Bloemhoff van Onderwijs (PRO) zullen nieuwe aanvragen daarom niet meer worden geaccepteerd. Het is nog onduidelijk wat het betekent voor de 24 gezinnen met in totaal 33 kinderen, die momenteel al zo’ n vrijstelling hebben. In tegenstelling tot den Haag stuurt Bloemhoff deze kinderen niet direct naar school na de zomervakantie. Groningen kiest hier voor een voorzichtigere route en wacht op landelijke kaders.
Volledig afschaffen
Naast Den Haag en Groningen wijzen Amersfoort, Utrecht en Rotterdam voorlopig alle nieuwe verzoeken af. Naar verwachting zullen andere gemeenten snel hun voorbeeld volgen. Staatssecretaris Judith Tielen van Onderwijs (VVD) wil de levensbeschouwelijke vrijstelling van de leerplicht het liefst helemaal afschaffen, liet ze onlangs nog weten. Ze verwacht voor de zomer een brief aan de Kamer te sturen, maar vindt het lastig te zeggen wanneer er een besluit valt, want dit vraagt om een wetswijziging en moet daarom eerst langs het parlement. Naast volledige afschaffing komt Tielen ook met een tweede scenario, waarbij thuisonderwijs als formele sector wordt behandeld zodat er toezicht op kan komen. Maar ook hiervoor is een wetswijziging nodig.
Geef een reactie