Op 18 maart staan er meer jonge raadsleden op de lokale kieslijsten dan in 2022, sommige zelfs nog minderjarig. Met hun ambitie, onbevangenheid en enthousiasme willen zij bijdragen aan een gediversifieerde gemeenteraad. Zij zetten zich in voor de problematiek van hun leeftijdgenoten, zoals het woningtekort, maar zijn ook actief op andere beleidsterreinen.
Het is een interessant fenomeen. Al jaren keren jongeren zich massaal af van de politiek, teleurgesteld, niet gehoord of ze merken weinig van een effectieve aanpak van hun problemen. Toch is er aan de andere kant een groep die zich wel interesseert voor het openbaar bestuur en zich daar zelfs voor in wil zetten. Ze hebben politiek bewustzijn vaak met de paplepel ingegoten gekregen. Gesprekken aan de keukentafel hebben hun interesse aangewakkerd of ouders zijn zelf politiek actief, zoals bij Anna Geelen.
Minderjarig én verkiesbaar
Anna is 16 jaar en staat op nummer 7 van de CDA-lijst in gemeente Rheden. Ze is landelijk gezien de op een na jongste kandidaat bij deze gemeenteraadsverkiezingen. Mohamed el Ghamarti (15), voor Denk in Almere op de kieslijst, is de allerjongste. Als Geelen en Ghamarti en andere minderjarige kandidaten worden gekozen, mogen ze hun zetel pas innemen op het moment dat ze 18 worden. Toch heeft dat hen er niet van weerhouden zich kandidaat te stellen.
‘Het rentmeesterschap is voor mij heel belangrijk’, vertelt Anna aan de telefoon tussen het campagne voeren en de verkiezingsdebatten door. ‘Dat betekent dat ik graag wat terug wil doen voor de samenleving en de wereld. Hoe kan dat beter dan via de politiek? En waarom zou ik daarmee wachten totdat ik 18 ben? Ik wil nu aan de slag.’ Als ze – eventueel met voorkeursstemmen – wordt gekozen wil ze heel graag vanaf haar 18e verjaardag haar plek in de raad innemen. Vanzelfsprekend in goed overleg met degene die tot die tijd in haar plaats wordt beëdigd.
Gedeelde passie
Ze vindt politiek het allerleukste wat er is, een passie die ze deelt met haar vader Peter Paul Geelen, al jaren gemeenteraadslid in Rheden. Hij heeft haar enthousiast gemaakt door haar mee te laten kijken en luisteren tijdens raads- en fractievergaderingen. Samen praten ze veel over politiek, zeker op momenten dat haar vader een motie of amendement heeft ingediend en daar iets over wil delen. Als ze zelf in de raad zou komen, wil ze zich vooral hard maken voor onderwijs en kansengelijkheid. ‘Daar zie ik veel kansen voor verbetering. Ieder kind moet de maximale mogelijkheden krijgen voor ontwikkeling.’
Het kost haar wel veel tijd, inmiddels is ze twee keer per week op het gemeentehuis te vinden. Tot nu toe kan ze dit goed combineren met haar VWO. ‘Dat moet ook lukken als ik straks ga bestuurskunde ga studeren, gewoon een kwestie van goed plannen.’ Nu nog een week heel hard campagne voeren en zoveel mogelijk stemmen trekken, zegt ze ten afscheid. ‘Dan zien we vanzelf hoe het afloopt.’
Alom vertegenwoordigd
Je ziet de (piep)jonge kandidaten en gemeenteraadsleden overal in het land opdoemen, in dorpen en steden en zowel bij landelijk actieve als lokale partijen. Zo staat Sienna Roos (20) op de kandidatenlijst van GroenLinks in Capelle aan den IJssel. Zij wil dat de lokale politiek meer betrokken raakt bij de jonge inwoners, met meer compassie ook. Verder wil zij zich richten op het creëren van meer woningen voor studenten en starters, het bevorderen van een inclusief, divers en veilig Capelle, het tegengaan van straatintimidatie en het organiseren van meer burgerinitiatieven.
Of neem Mees Hillenbrink (24). Mees kwam op zijn 20ste in de raad voor Venray Lokaal en is intussen ook commissievoorzitter Wonen. Hij staat op 18 maart op plek 2 en is in het dagelijks leven masterstudent Political Theory aan de Radboud Universiteit. Hij vertelt dat hij in de politiek zit om dingen te fixen die voor inwoners elke dag tellen. ‘Voor mij is politiek doorpakken: luisteren, het dossier induiken, keuzes maken en die keuzes ook goed uitleggen.’ Afgelopen raadsperiode heeft hij zich ingezet voor een goede start voor jongeren op de woningmarkt, straatintimidatie tegen jonge vrouwen en voor eerlijk bestuur. ‘Vooral op het gebied van staatintimidatie hebben we goede stappen kunnen zetten, daar ben ik best trots op.’
‘De jeugd een stem geven’
In 2023 deed de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden onderzoek naar de positie van jonge raadsleden, raadsleden met een migrantenachtergrond en vrouwelijke raadsleden. Er is gekeken in hoeverre zij mee mogen en kunnen doen, meepraten en meebeslissen in de gemeenteraad. Uit dat onderzoek komt onder meer naar voren dat jongeren verschillende redenen aangeven om politiek actief te worden in de lokale context. Zo willen ze hun eigen stad of dorp verbeteren, de jeugd meer stem geven in de politiek, meebeslissen op belangrijke thema’s en jonge mensen betrekken bij politieke besluitvorming. Maar ook iets terugdoen voor de gemeente, bijdragen aan verandering en opkomen voor bewoners die wat verder van de politiek afstaan vinden ze belangrijk.
Ze voelen zich in het algemeen wel serieus genomen, maar vinden het niet altijd even gemakkelijk. ‘Puur omdat je jonger bent en minder levenservaring hebt, betekent dat nog niet dat je daardoor een slecht(er) raadslid bent’, aldus een jong raadslid in het onderzoek.
Andere houding nodig
In het algemeen voelen jonge raadsleden zich wel serieus genomen, maar ze vinden het niet altijd even gemakkelijk. Er valt dan ook nog wel wat te verbeteren in de houding ten aanzien van deze jonge nieuwkomers. Zo blijkt dat ze regelmatig te maken krijgen met belerend taalgebruik. Dit taalgebruik spitst zich meestal toe op het gebrek aan ervaring en wordt soms gecombineerd met het geslacht van het jonge raadslid. Jonge raadsleden kunnen nog erg aan hun eigen kunde en kennis twijfelen en zulk gedrag van mederaadsleden maakt ze nog onzekerder. ‘Je denkt dan al gauw, ik zal maar niks zeggen.’
‘Niet altijd koest houden’
Maar dat is nu net wat ze niet moeten doen, is de mening van jonge mensen die sinds 2022 al raadslid zijn. ‘Als raadslid ben je bruggenbouwer, maar je moet je niet te bescheiden opstellen. Ook niet als bijvoorbeeld binnen de eigen fractie afspraken niet worden nagekomen. Het werkt niet als je je altijd koest houdt,’ aldus een jong raadslid in het onderzoeksrapport van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden.
Wat wel helpt is om meteen in het begin gesprekken te voeren met de griffier, wethouders en de burgemeester. En om, waar mogelijk, een mentor te zoeken die ze wegwijs kan maken in het raadswerk. Ook is het belangrijk om je als kersvers raadslid goed te verdiepen in de inhoud van de stukken en het reglement van orde te kennen. ‘Daarmee voorkom je gestuntel en kom je beter voor de dag als jong raadslid.’ Op 18 maart weten we welke jonge raadsleden deze tips in de praktijk kunnen gaan brengen.
Geef een reactie