Aanbevelingsalgoritmen bieden een middel om verkiezingen te beïnvloeden. Maatregelen om inmenging tegen te gaan, hebben beperkt effect. Het Rathenau Instituut onderzocht hoe dit werkt en wat eraan te doen is.
Algoritmen als megafoon
TikTok, Instagram en X rangschikken inhoud steeds vaker op basis van engagement: likes, reacties en kijktijd. Inhoud die emoties oproept, wint. Inhoud die op de grens van het toegestane balanceert, krijgt nog meer aandacht. Zo bereiken opruiende en misleidende berichten automatisch meer mensen. Kwaadwillende actoren spelen hier slim op in, stelt het Rathenau Instituut in het rapport Scrollend naar de stembus. Ze maken content die hoog scoort op engagement en laten het algoritme het werk doen.
Buitenlandse actoren beschikken over een breed arsenaal. Ze zetten netwerken van nepaccounts in die gecoördineerd liken, delen en retweeten. Zo wekken ze de schijn van populariteit. Ze betalen influencers om politieke boodschappen te verspreiden, zonder dat volgers dit als reclame herkennen. Ze kapen populaire hashtags om ongewenste inhoud te overstemmen. Combinatiepakketten met volgers, likes en commentaar zijn gewoon online te koop.
Bestaande maatregelen werken onvoldoende
De Digitale dienstenverordening (DSA) verplicht platforms tot meer transparantie en risicobeheer. Platforms hanteren eigen gedragsregels en zetten contentmoderatoren in. Toch schiet dit tekort. Platforms verwijderen nepaccounts te weinig. Ze handhaven hun eigen regels niet consequent. En ze geven onderzoekers nauwelijks inzicht in hoe hun algoritmen werken. Daardoor blijft onafhankelijke controle op inmenging vrijwel onmogelijk.
Drie richtingen voor actie
Het rapport doet voorstellen in drie richtingen. Ten eerste: pas het platformontwerp aan. Algoritmen kunnen anders worden ingericht. Beloon inhoud die mensen verbindt, niet inhoud die verdeelt. Ten tweede: versterk de informatiepositie. Geef toezichthouders, onderzoekers en journalisten structureel toegang tot platformdata. Maak de werking van algoritmen transparant. Ten derde: vergroot de weerbaarheid. Maak verkiezingsprocedures robuuster. Investeer in onafhankelijke journalistiek. En leer burgers inmengingspogingen herkennen.
Geef een reactie