De vraag naar elektriciteit groeit snel, maar het stroomnet kan die groei niet altijd bijbenen. Ook in de Gelderse gemeente West Betuwe is netcongestie een urgent probleem. Bedrijven en duurzame energieprojecten lopen tegen de grenzen van het netwerk aan. Daarom is de gemeente nu druk bezig met de voorbereidingen voor de bouw van een nieuw 150 kV-onderstation, een belangrijke schakel tussen het hoogspanningsnet en de regionale distributie.
De adviezen van de Expertpool Energie-Infrastructuur van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) waren hierbij zeer bruikbaar.
Dat een 150 kV-onderstation nodig is, staat voor de gemeente vast. Netbeheerders TenneT, Liander en Stedin werken aan het verzwaren van het netwerk op verschillende spanningsniveaus, vanwege de netcongestie. Het onderstation maakt deel uit van het project Netversterking Rivierenland, waarvoor TenneT begin 2025 voor het eerst officieel bij de gemeente aanklopte.
Zelf aan het stuur
West Betuwe wilde in dit traject niet alleen afwachten. De gemeente koos ervoor om zelf actief mee te denken over mogelijke locaties, zodat zij meer invloed zou houden op de ruimtelijke inpassing.
Die aanpak is volgens betrokkenen niet vanzelfsprekend. Gemeenten hebben vaak beperkte capaciteit en niet altijd de specialistische kennis om complexe energie-infrastructuurprojecten te beoordelen. Daarom schakelde West Betuwe de Expertpool Energie-Infrastructuur van RVO in, een team dat gemeenten ondersteunt bij netversterkingsprojecten.
Deze expertpool ondersteunt op projectmatige basis decentrale overheden bij de ruimtelijke inpassing van energie-infrastructuur. Deze energieprojecten van nationaal of regionaal belang kunnen daardoor sneller worden gebouwd wat bijdraagt aan het tegengaan van netcongestie. De expertpool levert als ‘vliegende brigade’ snel de juiste kennis en capaciteit aan decentrale overheden die vanwege de energietransitie te maken hebben met grote druk op hun ambtelijke apparaat.
Specialistisch werk
Thomas de Meijer, projectleider van deze expertpool, ziet vaker vragen van gemeenten over netversterkingsprojecten. “Gemeenten spelen een cruciale rol in ruimtelijke ordening en vergunningverlening, maar de bouw van hoogspanningsstations is specialistisch werk dat jaren kan duren en verschillende onderzoeksfasen kent. De expertpool levert daarom tijdelijk specialisten, variërend van planologen en juristen tot projectleiders, om gemeenten te ondersteunen bij de voorbereiding en besluitvorming”, zegt De Meijer.
Volgens De Meijer is vroegtijdige betrokkenheid belangrijk. “Hoe eerder een gemeente haar belangen en randvoorwaarden inbrengt, hoe groter de kans dat die in het uiteindelijke ontwerp worden meegenomen en hoe kleiner de kans op vertraging later in het proces.”
Uitgebreide gebiedsanalyse
Voor West Betuwe voerde energie-transitiespecialist Martijn Vriezen, werkzaam bij advies- en ingenieursbureau Haskoning, een uitgebreide gebiedsanalyse uit. Hij werkte via de RVO-expertpool mee aan het project.
“Met behulp van een geografisch informatiesysteem (GIS) werden kaarten samengesteld waarin tal van factoren samenkwamen: natuurgebieden, erfgoed, landschap, woningen, infrastructuur en technische randvoorwaarden. Door deze lagen te combineren ontstond een overzicht van gebieden met zo min mogelijk planologische belemmeringen”, zegt Vriezen.
Zo’n analyse laat zien hoe beperkt de ruimte in werkelijkheid is. Veel locaties vallen af vanwege natuur, bebouwing of technische beperkingen. Uiteindelijk blijven slechts enkele opties over die verder onderzocht kunnen worden.
“Het onderstation zelf is geen klein project: een 150 kV-station kan meerdere voetbalvelden groot zijn. Tegelijk heeft dit type station als voordeel dat kabels vaak ondergronds kunnen worden aangelegd, waardoor de impact op het landschap kleiner is dan bij zwaardere verbindingen met bovengrondse lijnen”, aldus Vriezen.
Proces nog niet afgerond
Hoewel de analyses belangrijke stappen hebben gezet, is de besluitvorming nog niet afgerond. TenneT werkt nog aan eigen onderzoeken naar de technische en ruimtelijke haalbaarheid. Pas daarna kan een definitieve locatie worden gekozen.
Ook de participatie van inwoners volgt pas in een latere fase, wanneer duidelijker is waar het station mogelijk komt. Dan wordt een participatieproces ingericht om omwonenden te betrekken, aldus de gemeente.
Breder belang
De zoektocht in West Betuwe staat niet op zichzelf. In heel Nederland is uitbreiding van het elektriciteitsnet noodzakelijk om de energietransitie mogelijk te maken. Netcongestie belemmert nu al de aanleg van zonneparken, windprojecten en de verduurzaming van bedrijven.
Voor gemeenten ligt de uitdaging in het vinden van ruimte voor nieuwe infrastructuur zonder het landschap, de natuur of de leefomgeving uit het oog te verliezen. “Je wilt als gemeente aan het stuur zitten en niet alleen maar afwachten waar de initiatiefnemer TenneT mee komt. Door vooraf na te denken welke locatie voor de gemeente eventueel geschikt is en die ook binnen de kaders van TenneT past, kan je beter sturen op de locatie”, geeft de gemeente West Betuwe aan andere gemeenten mee.
Kom in contact met één van de experts van RVO.
Geef een reactie