Langs het Amsterdam-Rijnkanaal zet Rijkswaterstaat varkens in tegen de Japanse duizendknoop. Sinds januari 2025 wroeten de varkens bij de Noordersluis in Nieuwegein door de begroeide oevers. Rijkswaterstaat onderzoekt zo of deze natuurlijke aanpak bijdraagt aan veilig en duurzaam groenbeheer.
De Japanse duizendknoop is een hardnekkige invasieve plant die tot drie meter hoog groeit en sterke wortelstokken vormt. Daarmee verdringt de plant inheemse soorten. Het is een sterke soort; zelfs een klein stukje wortel groeit uit tot een nieuwe plant. De NVWA wijst er bovendien op dat de plant funderingen, rioleringen en verhardingen beschadigt, doordat de wortels door bestaande scheuren in asfalt, beton of metselwerk kunnen groeien.
Maaien helpt nauwelijks en vergroot juist de kans op verspreiding. Assetmanager Ecologie en Natuurbeheer bij Rijkswaterstaat Coen van Tuijl van Rijkswaterstaat: ‘Het is een soort die je er niet zomaar uit haalt. Als je de plant beperkt verstoort, kan dat zelfs averechts werken.’
Wroeten als wapen
Rijkswaterstaat werkt samen met Coen Landheer van Oerwroeters, een bedrijf dat varkens inzet voor natuur- en terreinbeheer. De varkens leven buiten en behouden hun natuurlijke wroetinstinct. ‘Ze eten het bovengrondse deel van de duizendknoop, maar belangrijker nog: ze wroeten de bodem om en pakken ook de wortels aan’, licht Landheer toe.
Waar maaien alleen het zichtbare deel verwijdert, leggen de varkens de wortelstokken in de toplaag bloot. Van Tuijl ziet dit als een waardevolle eerste stap. ‘De bodem wordt losgemaakt en nazorg, bijvoorbeeld het handmatig verwijderen van resterende scheuten, wordt daardoor eenvoudiger.’ Met mobiele rasters behandelt Oerwroeters het terrein stap voor stap.
Ruimte voor biodiversiteit
De Japanse duizendknoop is geen aanwinst voor de biodiversiteit in Nederland: er leven geen insecten van de plant, en ook vogels hebben er geen interesse in. Het doel van Rijkswaterstaat is de Japanse duizendknoop terug te brengen naar een niet-dominant niveau. Waar het terrein bij de Noordersluis eerder vrijwel volledig overwoekerd was, ontstaan nu open plekken. Het wroeten belucht de bodem en mengt organisch materiaal, waardoor andere planten, insecten en bodemleven terugkeren.
Andere methoden
Rijkswaterstaat is niet de enige die zoekt naar alternatieve methoden om de Japanse duizendknoop te bestrijden. Gemeente Rijswijk zette eerder schapen in en maaide de plant in aparte maaironden, waarna het maaisel werd afgevoerd. Omdat beide methoden veel tijd kosten, test de gemeente op dit moment met bevriezing, een techniek ondersteund door onderzoek van de Universiteit van Wageningen. Door het bevriezen van groeiplaatsen met koelvloeistof van -35 graden Celsius wordt een heel koude winter nagebootst, waar deze exoot niet van houdt.
Ook andere methoden worden gehanteerd en uitgeprobeerd. Gemeente Krimpenerwaard bestrijdt de plant door te stomen met heet water. Gemeente Den Haag raadt bewoners aan om Japanse duizendknoop uit hun tuin te verwijderen door het elke maand uit te graven. Als de gemeente de planten weghaalt, maakt ze onder andere gebruik van ‘bodemreset’. Hierbij wordt de bodem zuurstofloos gemaakt, waardoor de plant afsterft.
Een optie is overigens ook om de plant te oogsten en te eten, aldus IVN. De Japanse duizendknoop is familie van rabarber en lijkt daar qua smaak ook wel op. Vooral de scheuten zijn eetbaar, met een lengte van tussen de 15 en 25 centimeter.
Geef een reactie