Terwijl de druk op de woningmarkt en de vraag naar werklocaties blijven groeien, lopen steeds meer kwetsbare natuur- en landschapsgebieden het risico te worden bebouwd. Dat blijkt uit de Stresstest Kwetsbare Gebieden van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).
Het PBL combineerde voor de Stresstest kwetsbare gebieden kaarten van kwetsbare gebieden met modelmatige verkenningen van toekomstige verstedelijking tot 2060. Kwetsbare gebieden zijn bijvoorbeeld Natura 2000-gebieden, veenweidegebieden, erfgoedsites en drinkwaterbeschermingszones. Als basis gebruikte het bureau het WLO Hoog-scenario: de variant met de hoogste bevolkingsgroei en de grootste toename van het aantal banen. Dit scenario maakt de risico’s maximaal zichtbaar.
De analyse werkte met drie varianten. Bij Geldend beleid gelden de huidige Rijks- en provinciale restricties. Bij Beperkte bescherming vervalt een deel van de provinciale bescherming van natuur en landschap. Bijvoorbeeld provinciaal beleid voor bescherming buiten het Natuurnetwerk Nederland. Bij Weinig bescherming verdwijnen nog meer regels, waarna vooral Europese verplichtingen zoals Natura 2000 en UNESCO-werelderfgoed overeind blijven.
Randstad het meest onder druk
De uitkomsten zijn opvallend. Zelfs bij het geldende beleid komt circa 40 procent van de gemodelleerde nieuwe verstedelijking terecht in kwetsbare gebieden, vooral in de Randstad. Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht scoren het hoogst in absolute aantallen. In relatieve zin springt Drenthe eruit: bijna 70 procent van de nieuwe verstedelijking in die provincie overlapt met kwetsbare gebieden.
Concrete risicogebieden bij geldend beleid zijn Waterland en Amstelland rond Amsterdam, de Vechtstreek en de Utrechtse Heuvelrug, de Gnephoek bij Alphen aan den Rijn en de Alblasserwaard. Buiten de Randstad liggen risico’s bij Brabantse steden als Eindhoven en Den Bosch, en bij Zwolle.
Loslaten van bescherming verplaatst het probleem
Wanneer de overheid provinciale landschaps- en natuurbescherming loslaat, verschuift de druk. Verstedelijking trekt dan niet langer naar de randen van de Randstad, maar dringt door naar de groene binnenflank: Midden-Delfland tussen Rotterdam en Den Haag, en het gebied rond Zoeterwoude bij Leiden. Op de Veluwe verspreidt verblijfsrecreatie zich bij verminderde bescherming verder over het bosgebied.
Risico’s verminderen
Het PBL signaleert een samenhang tussen de scenario’s voor verstedelijking en waarden als gezondheid, waterveiligheid en drinkwatervoorziening. In de variant Weinig bescherming is bijvoorbeeld verstedelijking te zien op locaties aan de IJssel en Nederrijn, gebieden die kwetsbaar zijn voor overstroming. En in de variant Geldend beleid komen mogelijke ontwikkelingen van locaties naar voren bij Arnhem en Utrecht, in gebieden die van belang zijn voor drinkwaterwinning.
Het PBL benadrukt dat de stresstest geen onvermijdelijke toekomst schetst. Beleidsmakers kunnen risico’s verminderen door meer binnen bestaand stedelijk gebied te bouwen, hogere dichtheden te hanteren en verstedelijking buiten de stad zorgvuldiger in te passen.
Geef een reactie