Hoe kunnen lokale gemeenschappen bijdragen aan het welzijn van mensen? En wat is ervoor nodig om ervoor te zorgen dat mensen niet alleen meedoen, maar zich ook daadwerkelijk onderdeel voelen van hun buurt?
Die vragen stonden centraal in het driejarige onderzoeksproject SamenWelZijn van het Athena Instituut van de Vrije Universiteit Amsterdam.
Onderzoekers werkten samen met bewoners en professionals in Bospoort (Ede) en Geuzenveld-Slotermeer (Amsterdam). Zij onderzochten welke rol zorgzame en hechte gemeenschappen spelen in het welzijn van mensen en hoe Welzijn op Recept beter kan aansluiten bij de bestaande kracht van buurten.
Verbindend werk als fundament
Sociale contacten en het gevoel ergens bij te horen zijn belangrijk voor het welzijn. Maar zulke verbindingen ontstaan niet vanzelf. Een belangrijke conclusie van SamenWelZijn is daarom de cruciale rol van verbindend werk: de dagelijkse inzet van bewoners, vrijwilligers en wijkprofessionals om mensen welkom te laten voelen, ontmoetingen mogelijk te maken en relaties te versterken.
Dat gebeurt door activiteiten te organiseren, maar ook door te luisteren, aanwezig te zijn, mensen met elkaar in contact te brengen en vertrouwen op te bouwen. Dit vaak onzichtbare werk vormt een belangrijk onderdeel van het sociale weefsel van buurten.
Dat heeft gevolgen voor de manier waarop we naar preventie kijken. Individuele aanpakken zoals Welzijn op Recept kunnen veel betekenen, maar duurzame sociale verbondenheid hangt ook af van wat er in een buurt aanwezig is: sociale netwerken, bewonersinitiatieven, ontmoetingsplekken en mensen die verbinding mogelijk maken.
De onderzoekers pleiten er daarom voor om verbindend werk te erkennen als maatschappelijke waarde en structureel te investeren in de mensen, plekken en samenwerkingsverbanden die dit mogelijk maken.
Van meedoen naar erbij horen
Deelnemen aan een activiteit betekent niet automatisch dat iemand zich ergens thuis voelt. SamenWelZijn onderzocht daarom wat nodig is om de stap te maken van meedoen naar erbij horen.
Welzijn op Recept was hierbij een belangrijk vertrekpunt. Via deze aanpak kunnen mensen met psychosociale klachten worden doorverwezen naar een welzijnscoach, die samen met hen kijkt naar activiteiten en contacten die hun welzijn kunnen ondersteunen.
Het onderzoek laat zien dat een doorverwijzing naar een activiteit alleen niet voldoende is. Minstens zo belangrijk zijn gastvrije plekken en relaties waardoor mensen zich welkom voelen en duurzame sociale contacten kunnen opbouwen. Nauwere samenwerking tussen welzijnscoaches, bewoners, wijkprofessionals en bestaande buurtinitiatieven kan daarbij helpen.
SamenWelZijn maakte gebruik van participatief actieonderzoek. Bewoners, buurtinitiatieven, professionals en onderzoekers werkten samen via onder meer interviews, buurtwandelingen en creatieve workshops.
Hulpmiddelen voor buurt en beleid
De inzichten zijn vertaald naar praktische hulpmiddelen:
- Weef Werk – praktijkverhalen die verbindend werk zichtbaar maken.
- Verbonden buurten, sterker welzijn – een beleidsnota over het belang van investeren in verbindend werk.
- Van meedoen naar erbij horen – inspiratie voor welzijnscoaches om duurzame sociale verbondenheid te bevorderen.
- Krachten Bundelen in de Buurt – een werkboek voor bewoners en buurtprofessionals.
Bron: VU, 13 oktober 2026
Geef een reactie