Door toenemende geopolitieke spanningen en klimaatverandering groeit de kans op noodsituaties. Daarmee wordt weerbaarheid een belangrijk thema voor de komende bestuursperiode van gemeenten. Tegelijkertijd is duidelijk dat de stap van plannen naar daadwerkelijke uitvoering nog gezet moet worden.
Een onderzoek van PwC laat zien dat de aandacht voor weerbaarheid groeit, maar dat de praktische voorbereiding nog achterblijft.
Uit een analyse van alle 25 veiligheidsregio’s blijkt dat lokale overheden wel degelijk stappen zetten. Vooral op drie onderdelen is duidelijke vooruitgang geboekt: crisiscommunicatie, inzicht in kritieke bedrijfsprocessen en het stimuleren van zelfredzaamheid onder inwoners. Gemeenten en veiligheidsregio’s beschikken doorgaans over communicatieplannen en sluiten aan bij landelijke campagnes. Ook wordt steeds beter in kaart gebracht welke processen essentieel zijn om de organisatie draaiende te houden tijdens een crisis.
Planfase
Tegelijkertijd bevindt een groot deel van de weerbaarheidsopgave zich nog in de planfase. Zo is er wel aandacht voor samenwerking met partners, participatie van inwoners en de inrichting van de zorgketen, maar ontbreekt het vaak aan concrete uitvoering. Netwerken worden benoemd, maar niet structureel vastgelegd of getest. Participatieprojecten blijven vaak beperkt tot intenties, en structurele borging van zorg en ondersteuning tijdens langdurige crises is nog onvoldoende uitgewerkt.
Gemeenten kwetsbaar
Op een aantal cruciale thema’s is de situatie zorgwekkender. Voor vijf van de twaalf onderzochte maatregelen is nauwelijks informatie gevonden of zijn er geen aanwijzingen dat deze daadwerkelijk worden uitgevoerd. Dit betreft onder meer noodsteunpunten, noodstroomvoorzieningen en nooddrinkwater. Juist deze voorzieningen vormen de basis van de fysieke infrastructuur tijdens een crisis. Het ontbreken ervan maakt gemeenten kwetsbaar: zonder stroom functioneren steunpunten niet, zonder water ontbreekt een essentiële levensbehoefte, en zonder steunpunten hebben inwoners geen plek om hulp of informatie te krijgen.
Daarnaast blijkt dat ook de borging van democratische processen in crisistijd weinig aandacht krijgt. Scenario’s voor verkiezingen, besluitvorming en demonstraties onder verstorende omstandigheden ontbreken vrijwel volledig. Dit is opvallend, gezien de toenemende aandacht voor hybride dreigingen en desinformatie.
Een belangrijke rode draad in het onderzoek is het verschil tussen beleid en praktijk. Veel gemeenten zijn bezig met plannen en visievorming, maar de vertaling naar concrete maatregelen blijft achter. Oorzaken hiervoor zijn onder andere beperkte capaciteit, het ontbreken van effectmetingen en afhankelijkheid van landelijke richtlijnen. Vooral bij onderwerpen als noodvoorzieningen wachten gemeenten op kaders en pilots vanuit het Rijk, wat de voortgang vertraagt.
Geef een reactie