Op 18 maart jl. vonden de gemeenteraadsverkiezingen plaats en op 1 april jl. zijn in nagenoeg alle gemeenten de nieuwe gemeenteraden geïnstalleerd. Dat betekent dat men daar nu ook begonnen is aan de coalitieonderhandelingen. Na een snuffelfase (een verkenning) waarin coalitiepartners worden gezocht, zal men snel aan de inhoud gaan beginnen.
Financieel kader
Een van de te bespreken zaken is het financiële kader voor de komende vier jaren. De gemeentelijke uitgaven stijgen. Gaan lokale belastingen omhoog? Moet de gemeente gaan bezuinigen en zo ja waarop? Of kan de gemeente nog prima aan zijn verplichtingen voldoen? Allemaal interessante vragen waarbij het antwoord (groten)deels afhankelijk is van buiten de gemeente. De financiële speelruimte wordt enerzijds bepaald door de financiële verhoudingen met het Rijk: de uitkering(en) uit het Gemeentefonds. Daar zit een eerste onzekerheid, waar gemeenten vooralsnog weinig aan kunnen veranderen.
Verplichte uitgaven
Een andere onzekerheid zit echter aan de uitgavenkant. Veel uitgaven lopen via samenwerkingsverbanden, in het bijzonder die ingesteld bij gemeenschappelijke regelingen. Het budgetrecht voor die samenwerkingsverbanden ligt niet bij de gemeenteraad, maar bij het bestuur van dat samenwerkingsverband. De gemeentelijke bijdragen zijn verplichte uitgaven. En daar wringt de schoen: als de gemeenschappelijke regelingen met tekorten zitten, kan de gemeenteraad niet weigeren bij te betalen. Noch helpt het wanneer een gemeenteraad in algemene zin neerzet dat op iedere gemeenschappelijke regeling een x-percentage moet worden bezuinigd. Dat laatste kan vaak niet, zonder ook een taakdiscussie te voeren. Het simpelweg uitvoeren van dezelfde taken voor minder geld is niet reëel.
Overleg met de gemeenschappelijke regeling
Het is dus van belang om tijdens de coalitieonderhandelingen inzicht te krijgen in de financiële speelruimte bij de gemeenschappelijke regelingen. Die is immers doorslaggevend voor de financiële speelruimte van de gemeente zelf. Om daar inzicht in te krijgen is het van belang om tijdens de coalitieonderhandelingen bijvoorbeeld de directeuren of voorzitters van de gemeenschappelijke regelingen uit te nodigen en met hen te bespreken wat er de komende jaren financieel op de gemeenschappelijke regelingen, en daarmee op de gemeenten afkomt. En als deze personen dan toch aan tafel zitten, leg dan ook direct de koppeling met de beleidsinhoud. In hoeverre kunnen de gemeenschappelijke regelingen bijdragen aan het bereiken van de door de coalitiepartners gewenste beleidsdoelstellingen en waar wringt de schoen met eerder gemaakte regionale afspraken? Allemaal vragen waarvan het handig is om daar een antwoord op te hebben voordat een coalitieakkoord gepresenteerd wordt. Er is natuurlijk niets zo vervelend als dat je als coalitieonderhandelaars een prachtig akkoord presenteert, dat na enkele weken al onhaalbaar blijkt.
Geef een reactie