Het kabinet wil het toezicht op maatschappelijke ondersteuning versterken en fraude met zorggeld harder aanpakken. Wmo-aanbieders krijgen daarom te maken met een vergunningplicht en de positie van gemeentelijke toezichthouders moet wettelijk worden versterkt.
In een Kamerbrief gaat minister Sterk in op de stand van zaken.
Kwaliteit gemeentelijk toezicht blijft achter
De aanleiding voor de maatregelen is de aanhoudende kritiek op de kwaliteit van het toezicht op de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015). Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het controleren van zowel de kwaliteit van de ondersteuning als de rechtmatige besteding van publieke middelen. Volgens de IGJ is het toezicht echter al jarenlang onvoldoende ontwikkeld en bestaan er grote verschillen tussen gemeenten.
Ook in de rapportage over 2025 constateert de inspectie dat verbetering noodzakelijk blijft. De IGJ dringt opnieuw aan op een onafhankelijkere positie van toezichthouders, meer openheid over onderzoeksresultaten en intensievere samenwerking tussen gemeenten.
Wetswijziging moet onafhankelijkheid waarborgen
Minister Sterk wil deze verbeteringen wettelijk vastleggen. Een wetsvoorstel dat inmiddels ambtelijk is voorbereid, moet de onafhankelijkheid van Wmo-toezichthouders versterken en duidelijkere eisen stellen aan de organisatie en transparantie van het gemeentelijke toezicht.
De minister wil het voorstel in het tweede kwartaal van 2027 in internetconsultatie brengen. Gemeenten hoeven volgens haar niet op nieuwe wetgeving te wachten: zij kunnen nu al maatregelen nemen om hun toezicht te verbeteren.
Daarbij krijgen zij ondersteuning van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Een stimuleringsprogramma, dat eind 2026 afloopt, biedt onder meer handreikingen, beleidskaders en intervisiebijeenkomsten. Het ministerie overlegt met de VNG over een vervolgprogramma, mogelijk gefinancierd vanuit het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA).
IGJ stopt met jaarlijkse rapportages
De IGJ stopt met haar jaarlijkse onderzoek naar de uitvoering van het Wmo-toezicht. De inspectie moet vanwege bezuinigingen en personeelskrimp scherpe keuzes maken en beschouwt zichzelf niet langer als de aangewezen organisatie voor deze wettelijke taak.
Hierdoor ontstaat de vraag wie voortaan de landelijke ontwikkeling van het gemeentelijke toezicht gaat volgen. Sterk onderzoekt samen met de VNG hoe deze taak toekomstbestendig kan worden georganiseerd. Een concrete oplossing presenteert zij nog niet.
Vergunningplicht moet zorgfraude tegengaan
Naast verbetering van het toezicht zet het kabinet in op een vergunningplicht voor aanbieders van maatschappelijke ondersteuning. Daarmee wil het voorkomen dat frauduleuze of malafide aanbieders actief worden binnen de Wmo.
De vergunningplicht wordt onderdeel van een breder wetsvoorstel dat ook aanbieders binnen de Jeugdwet omvat. Hiervoor wordt de bestaande vergunningplicht uit de Wet toetreding zorgaanbieders (Wtza) uitgebreid. De minister verwacht het wetsvoorstel in 2028 aan de Tweede Kamer aan te bieden.
Meer aandacht voor samenwerking in sociaal domein
Verder presenteert Sterk de werkagenda 2027–2028 van Toezicht Sociaal Domein (TSD), waarin vier rijksinspecties samenwerken. Onderwerpen zijn onder meer ondersteuning aan dak- en thuislozen, mantelzorg, digitale dienstverlening en samenwerking tussen zorg, onderwijs, veiligheid en arbeid.



Geef een reactie