De e-bike biedt duidelijke kansen voor bepaalde groepen, maar tegelijk zijn er serieuze zorgen, vooral over jongeren en verkeersveiligheid. Dit blijkt uit een kennisnotitie van het RIVM.
Het RIVM onderzocht het gebruik van de e-bike en de gevolgen daarvan. Uit de kennisnotitie Voor- en nadelen van de elektrische fiets komt naar voren dat in 2023 bijna drie op de tien Nederlanders van 12 jaar en ouder uitsluitend een elektrische fiets gebruikten. De meeste e‑bikegebruikers zijn 50‑plussers, maar vooral onder jongeren en jongvolwassenen is het aantal gebruikers in korte tijd sterk gestegen.
Vrouwen fietsen vaker elektrisch dan mannen. Ook mensen met een beperking, chronische aandoening of ernstig overgewicht maken bovengemiddeld gebruik van de e‑bike. Lager opgeleiden en inwoners van minder stedelijke gebieden pakken relatief vaak een elektrische fiets, terwijl de laagste inkomensgroep juist achterblijft, mede doordat e‑bikes duur zijn.
Sneller en langere afstanden
Nederlanders stappen vooral op de e‑bike omdat fietsen zo makkelijker wordt en langere afstanden haalbaar zijn. Jongeren benadrukken dat ze vooral sneller willen zijn, bijvoorbeeld op weg naar school. Voor hen is de e-bike een aantrekkelijk alternatief voor scooter of brommer.
Voor mensen met een beperking, aandoening of obesitas is de trapondersteuning vaak een voorwaarde om überhaupt nog te kunnen fietsen. De e‑bike wordt veel gebruikt voor dagelijkse ritten naar winkels, werk, vrienden of school én voor recreatieve tochten. Gemiddeld worden langere afstanden afgelegd dan op een gewone fiets, al worden ook korte ritten van maximaal 10 kilometer steeds vaker elektrisch gedaan.
Vervanging van zitten of van gewone fiets?
Of de e‑bike gezond is, hangt sterk af welk vervoermiddel hij vervangt. Vervangt hij de auto, het openbaar vervoer of simpelweg stilzitten, dan levert dat extra beweegminuten en dus gezondheidswinst op. Vervangt hij vooral de gewone fiets, bij gelijke afstand en tijd, dan neemt de lichamelijke inspanning af, wat op termijn fitheid en spierkracht kan verminderen. Vooral bij jongeren vrezen experts dat ze minder gaan bewegen en minder fietsvaardigheid opbouwen. Voor ouderen en mensen met een beperking of chronische aandoening zijn de voordelen juist groter: zij kunnen langer blijven fietsen en actief meedoen aan sociale activiteiten.
Voor het milieu kan de e‑bike veel opleveren als hij de auto vervangt: per kilometer daalt de uitstoot van CO₂, stikstofoxiden en fijnstof. Daar staat tegenover dat de productie en vervanging van accu’s en motoren kostbare grondstoffen vragen en extra milieubelasting veroorzaken, zeker bij een beperkte levensduur.
Betere infrastructuur nodig om ongevallen te beperken
Op het gebied van veiligheid is het beeld somberder. Het aantal SEH‑bezoeken na e‑bikeongevallen is de afgelopen jaren sterk gestegen, vooral onder 12‑ tot 17‑jarigen. Elektrische fietsers lopen meer risico op ernstig letsel dan gewone fietsers, onder meer door hogere snelheid, zwaardere fietsen en grotere snelheidsverschillen.
De onderzoekers pleiten voor betere infrastructuur. Bijvoorbeeld door het aanleggen van 30 km-zones en betere fietspaden. Ze zien ook kansen om dit te koppelen aan een andere inrichting van de leefomgeving in het algemeen: niet de auto centraal stellen, maar actieve mobiliteit. Daarnaast bevelen ze aan om meer voorlichting te geven over voldoende bewegen. Ook het ontmoedigen van e‑bikegebruik voor zeer korte afstanden en strengere regels voor kinderen worden genoemd, bijvoorbeeld door een leeftijdsgrens of helmplicht.
Geef een reactie