Gemeenten steunen het doel van een klimaatbestendig Nederland, maar vinden dat de nieuwe Nationale Adaptatiestrategie (NAS) te vaag blijft over wie wat doet en wie dat betaalt. Dat blijkt uit de reactie van de VNG op het ontwerp van de strategie.
De afgelopen zomer liet zien hoe urgent het onderwerp is. Maandenlange hitte en droogte zorgden voor extreem lage rivierstanden, druk op de zoetwatervoorraad en een hogere sterfte. Volgens de VNG wordt niets doen uiteindelijk duurder dan nu investeren. In een nieuwsbericht over de uitvoering van klimaatadaptatie legt de vereniging uit waar het wringt, en de volledige onderbouwing staat in de bestuurlijke reactie op de ontwerp-NAS die naar minister Karremans van Infrastructuur en Waterstaat is gestuurd.
Rijk bepaalt, gemeenten voeren uit
De NAS is formeel een rijksprogramma dat alleen het rijk zelf bindt, terwijl het meeste werk lokaal gebeurt. Gemeenten vergroenen wijken, maken ruimte voor waterberging en houden bij gebiedsontwikkeling rekening met hitte en wateroverlast. De VNG wil daarom een uitvoeringsagenda met fasering, prioriteiten, meetbare doelen en vaste evaluatiemomenten. Ook moeten begrippen als ‘klimaatbestendig’ en ‘hittestress’ scherper worden omschreven, zodat alle overheden met dezelfde maatstaf werken.
Tientallen miljarden, maar geen extra geld
Het klimaatbestendig maken van de bestaande gebouwde omgeving kan volgens onderzoeken oplopen tot tientallen miljarden euro’s. Toch stelt het rijk geen extra middelen beschikbaar en start het opnieuw verkenningen naar financiering. Volgens de VNG getuigt dat van te weinig urgentie. Gemeenten vragen om structureel en voorspelbaar geld, en om investeringen in personeel, kennis en betrouwbare data. Het tekort aan vakmensen vraagt bovendien om een gezamenlijk gesprek over de regionale arbeidsmarkt.
Keuzes die de gemeentegrens overstijgen
Ruimte voor water botst steeds vaker met woningbouw, energie-infrastructuur en groen. Zulke afwegingen horen volgens de VNG niet op het bord van één gemeente te belanden. Het rijk moet zorgen voor samenhang met onder meer de Nota Ruimte, het Deltaprogramma en het principe Water en Bodem Sturend. Daarnaast wil de VNG duidelijkheid over wanneer beschermen, aanpassen of transformeren de beste route is, met ruimte voor regionaal maatwerk.
Oog voor kwetsbare inwoners en de eilanden
Klimaatverandering treft vooral mensen in sterk versteende wijken en huishoudens die al financieel kwetsbaar zijn. De VNG wil klimaatrechtvaardigheid daarom stevig verankeren in beleid en financiering. Ook vraagt de vereniging aandacht voor Caribisch Nederland, waar voedsel- en waterzekerheid, afhankelijkheid van import en beperkte uitvoeringscapaciteit om een eigen aanpak vragen, met de eilanden zelf in de leidende rol.
Wat betekent dit voor gemeenten?
Voorlopig vooral onzekerheid. Gemeenten zijn onmisbaar voor de uitvoering, maar weten nog niet welke taken precies van hen worden verwacht en met welk budget. Tegelijk gaat het werk gewoon door: hittebestendige wijken, waterberging en klimaatbewuste locatiekeuzes voor woningbouw kunnen niet wachten. Als het rijk begrippen en normen landelijk vastlegt, zal dat bovendien doorwerken in lokale omgevingsplannen en investeringsbeslissingen.
Geef een reactie