Gemeenten mogen van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat geen eigen maatregelen meer nemen tegen het gebruik van staalslakken, een restproduct uit de staalindustrie dat in de bouw wordt gebruikt als vervanger van zand of grind.
Gemeenten die al een lokaal verbod of een vergunningplicht hebben ingesteld, moeten deze regels volgens het ministerie nog dit jaar terugdraaien. Deze instructie staat in een brief die in december naar gemeenten, provincies en omgevingsdiensten is gestuurd en die aan het licht kwam door onderzoek van De Groene Amsterdammer, Investico en NU.nl.
Staalslakken liggen op minstens tweehonderd plekken in Nederland en staan onder toenemende kritiek omdat ze milieuvervuiling en gezondheidsproblemen kunnen veroorzaken. Al in 2005 erkende de overheid dat het materiaal milieurisico’s kent, maar toch mochten staalslakken jarenlang zonder vergunning worden gebruikt als zogenoemd circulair bouwmateriaal. Pas nadat er steeds meer problemen werden gemeld, stelde het kabinet vorig jaar een tijdelijk landelijk verbod in. Dat verbod geldt tot uiterlijk begin 2027. Ondertussen is nog onduidelijk hoe de definitieve landelijke regelgeving eruit zal zien.
Lokale verboden
Omdat landelijke regels lang op zich laten wachten, namen sommige gemeenten zelf maatregelen. Zo stelde Beverwijk een volledig verbod op het gebruik van staalslakken in, terwijl negen gemeenten in Zuid-Holland Zuid een vergunningplicht invoerden. Andere gemeenten onderzochten eveneens lokale verboden. Volgens het ministerie zijn zulke lokale regels echter niet toegestaan, omdat ze de afzet van staalslakken en andere materialen belemmeren en kunnen leiden tot een ongelijk speelveld tussen gemeenten.
Het ministerie stelt dat de bestaande landelijke kwaliteitseisen voldoende bescherming bieden voor mens en milieu. Dat standpunt is opmerkelijk, omdat het ministerie eerder zelf concludeerde dat die regels onvoldoende bescherming bieden. Ook organisaties zoals de Inspectie Leefomgeving en Transport en het RIVM waarschuwden dat de huidige regelgeving tekortschiet.
Juristen betwijfelen of het ministerie juridisch gelijk heeft. Volgens hen biedt de milieuwetgeving gemeenten juist ruimte om maatwerkregels in te voeren ter bescherming van gezondheid en milieu, waaronder een verbod of vergunningplicht. Critici vermoeden dat het ministerie met zijn ingreep vooral probeert de afzetmarkt voor staalslakken te beschermen.
Het ministerie benadrukt dat het gebruik van staalslakken voorlopig beperkt blijft door het tijdelijke landelijke verbod en dat gewerkt wordt aan nieuw beleid. Gemeenten mogen alleen in specifieke situaties afwijken van de regels, bijvoorbeeld in grondwaterbeschermingsgebieden, maar algemene lokale verboden zijn volgens het ministerie niet toegestaan.
Geef een reactie