De kabinetsreactie op het rapport ‘Klem in het systeem’ gaat in op structurele knelpunten in de ondersteuning van mensen met verward of onbegrepen gedrag. Aanleiding voor het rapport was onder meer een ernstig incident in Nieuwegein in 2025.
De betrokken inspecties analyseerden twaalf incidenten en spraken met 22 organisaties uit het sociaal domein, zorg, veiligheid en beleid. Dit leidde tot vijf hoofdknelpunten en 26 aanbevelingen.
Het kabinet erkent dat deze problematiek grote impact heeft op betrokkenen, hun omgeving en professionals. Tegelijk benadrukt het dat het huidige stelsel voor de meeste mensen werkt, maar tekortschiet bij een groep met een verhoogd veiligheidsrisico. De knelpunten zijn bovendien hardnekkig en al langer bekend, wat volgens het kabinet vraagt om fundamentele keuzes en een samenhangende aanpak.
Vijf knelpunten
De inspecties signaleren vijf centrale problemen: gebrekkige informatie-uitwisseling tussen organisaties, onvoldoende regie en integrale samenwerking, belemmerende wet- en regelgeving, discontinuïteit in hulpverlening en een tekort aan passende woon- en behandelplekken. Deze knelpunten zorgen ervoor dat risico’s niet tijdig worden gesignaleerd en dat passende ondersteuning uitblijft.
Het kabinet zet daarom in op een ‘brede aanpak’, waarin verschillende departementen samenwerken en waarin preventie, bestaanszekerheid, zorg en veiligheid met elkaar worden verbonden. Met de inzet van praktijktafels en het betrekken van ervaringsdeskundigheid laat dit kabinet inzichten vanuit de praktijk bepalender zijn voor nieuw beleid. Met gemeenten en kennispartners wordt gekeken hoe de inzet hierop versterkt kan worden. De aanpak moet nadrukkelijk aansluiten bij de uitvoeringspraktijk, met ruimte voor lokaal maatwerk.
Prioriteiten
Vier prioriteiten staan centraal. Ten eerste wordt ingezet op meer landelijke regie en voldoende passende woon- en zorgvoorzieningen. Ten tweede verkent het kabinet hoe informatie-uitwisseling verbeterd kan worden, aangezien gemeenten en burgemeesters nu vaak onvoldoende toegang hebben tot relevante signalen. Ten derde wordt gewerkt aan versterking van lokale en regionale regie, onder andere via landelijke afspraken met betrokken organisaties. Tot slot wordt ingezet op structurele en voorspelbare financiering om samenwerking duurzaam te borgen.
Voor de langere termijn zijn ook aanpassingen in wet- en regelgeving nodig, bijvoorbeeld op het gebied van gegevensdeling en bemoeizorg. Tegelijk benadrukt het kabinet dat een volledig sluitend systeem niet bestaat en dat maatwerk soms buiten het stelsel nodig blijft. Ook wordt gewezen op het belang van sociale samenhang in wijken en het herkennen van signalen door omwonenden, waarbij grenzen aan ambulantisering worden erkend.
Het kabinet concludeert dat incidenten nooit volledig te voorkomen zijn, maar dat het noodzakelijk is om risico’s eerder te signaleren en beter samen te werken. Daarbij blijft aandacht nodig voor de positie en veiligheid van professionals in het veld.
Geef een reactie