De regels rond spuitvrije bufferzones tussen landbouwgrond en nieuwe woningen belemmeren in zeker 40 gemeenten de bouw van tienduizenden woningen. Gemeenten pleiten voor generieke regelgeving voor de 50 meter grens vanuit Den Haag. Het ministerie van LVVN werkt intussen aan een convenant dat moet leiden tot forse vermindering van giftige bestrijdingsmiddelen.
De bouw van tienduizenden woningen in Nederland loopt naar verwachting vertraging op door regels rond zogeheten spuitvrije zones. Hiermee raakt de landelijke doelstelling van 100.000 nieuwe woningen per jaar verder uit zicht. Gemeenten hanteren vaak een minimale afstand van 50 meter tussen nieuwe woningen, scholen en zorginstellingen aan de ene kant en landbouwgrond aan de andere. Dit vanwege het gevaar dat bestrijdingsmiddelen kunnen vormen voor de gezondheid van omwonenden. Er bestaat echter veel onduidelijkheid over de regels, die ontstaan zijn vanuit jurisprudentie en niet bij wet zijn vastgelegd. Gemeenten willen daarom nieuwe wetgeving.
Woningbouw onder druk
In Drenthe en Limburg heeft intussen een derde van de geplande nieuwbouwprojecten hiermee te maken, blijkt uit een reportage van Nieuwsuur. Uit de Provinciale rapportage randvoorwaarden woningbouw 2025, komt naar voren dat het in Drenthe om ten minste 2654 te bouwen woningen gaat. Aangezien er geen generiek pakket maatregelen ligt uit Den Haag, moeten gemeenten deze problematiek per casus bekijken. Volgens het Drentse rapport staat een substantieel deel van de Drentse woningbouwopgave op korte termijn onder druk. Zelf grond verwerven zou kunnen bijdragen aan een oplossing, maar ‘de door het Rijk aangeboden ondersteuning voor woningbouw is daarvoor ontoereikend’.
Limburg vraagt om landelijke spelregels
Ook in Limburg kampen meerdere gemeenten met de problematiek rond de spuitvrije zones, zoals blijkt uit het rapport Randvoorwaarden woningbouw Limburg 2025. De vuistregel van 50 meter afstand tot spuitzones heeft grote impact op de woningbouw in de provincie: alleen al in Noord-Limburg komen bijna 3.000 geplande woningen in de knel, wat neerkomt op 28% van de regionale bouwopgave. Veel woningbouwprojecten aan de rand van dorpen worden hierdoor onzeker of financieel onhaalbaar, en vertragen. De onzekerheid, ook over de gezondheidsrisico’s’, leidt bovendien tot maatschappelijke spanningen tussen boeren en omwonenden, aldus de provincie. Daarom klinkt vanuit Limburg de roep om landelijke spelregels.
Gezondheidsrisico’s
Staatssecretaris Erkens van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) liet vorige maand aan de Tweede Kamer weten dat het gebruik van schadelijke synthetische middelen om graan, groenten, fruit, bloemen, planten en bomen te beschermen tegen onder meer schimmels en insecten de afgelopen jaren flink is gedaald. Er belanden volgens LVVN echter nog steeds te veel schadelijke, stoffen in het voedsel, de natuur en het water. Ook zijn er gezondheidsrisico’s voor de boeren en tuinders die met bepaalde middelen werken, en voor omwonenden.
Giftige lelies
In de Drentse gemeente Westerveld leidde dat onlangs tot het lokale besluit dat er in een straal van 50 meter rond woonwijken, scholen en zorginstellingen geen lelies meer mogen worden geteeld. Een huisarts had aan de bel getrokken omdat drie kinderen op een basisschool in korte tijd met leukemie zijn gediagnosticeerd. Hard bewijs over een verband met de giftige bestrijdingsmiddelen ontbrak, maar het leidde tot hevige discussies binnen de gemeente en het 50-meterbesluit voor de lelietelers.
Bij de kweek van lelies gebruiken telers vier keer zoveel bestrijdingsmiddelenals bij andere gewassen, zoals aardappelen of tulpen. Deze middelen worden landelijk in verband gebracht met ziektes als Parkinson, alzheimer en ALS. Hoewel er geen sluitend bewijs is tussen deze ziektes en de bestrijdingsmiddelen, adviseerde de Raad van State al in 2014 een spuitvrije zone van 50 meter rondom leliepercelen. Toch is hier nog altijd geen landelijke regelgeving voor.
Nieuwe richtlijnen
Gemeenten en projectontwikkelaars willen snel duidelijkheid van het Rijk. De VNG pleit voor een wet inclusief rekenmethode voor de bufferzone. Die rekenmethode maakt dan onderscheid tussen schadelijke en minder schadelijke landbouw. Dat zou kunnen leiden tot een flexibele grens, waarbij een afstand van een woonwijk ten opzichte van landbouw met weinig tot geen bestrijdingsmiddelen kleiner zou kunnen zijn dan 50 meter. En in een situatie waar grote hoeveelheden giftige bestrijdingsmiddelen worden gebruikt is 50 meter afstand wellicht te weinig. Onderzoekers van Wageningen University & Research en het RIVM in opdracht van het ministerie van LVVN, werken momenteel aan een studie naar de risico’s en mogelijke richtlijnen. De resultaten worden volgens de VNG in juli verwacht.
Convenant gewasbeschermingsmiddelen
Meer schot zit er in het kabinetsplan om het gebruik van giftige bestrijdingsmiddelen verder terug te brengen. Daarvoor wil het kabinet bindende afspraken maken met boeren, tuinders en natuurorganisaties om het gebruik van giftige bestrijdingsmiddelen verder te verminderen. Voor de zomer moet er een zogenoemd convenant gewasbeschermingsmiddelen liggen, dat moet leiden tot een stevige reductie tussen 2027 en 2040, zo is bekendgemaakt.
Geef een reactie