Het kabinet wil de regels voor de achternaam van kinderen veranderen. Als ouders geen gezamenlijke keuze maken, krijgt een kind voortaan niet automatisch de naam van één van de ouders, maar een gecombineerde achternaam in alfabetische volgorde. Het wetsvoorstel moet ouders een gelijkwaardigere positie geven en de keuze voor een achternaam eenvoudiger maken.
Een internetconsultatie over dit wetsvoorstel is inmiddels gestart. Nu verschilt de standaardregel naar gelang de situatie van de ouders. Buiten een huwelijk of geregistreerd partnerschap krijgt een kind automatisch de naam van de geboortemoeder. Binnen een huwelijk of geregistreerd partnerschap is dat de naam van de vader of duomoeder. Volgens het kabinet kan daardoor een ongelijke onderhandelingspositie ontstaan: als ouders het niet eens worden, weet één ouder bij voorbaat dat zijn of haar naam automatisch wordt gekozen.
Het kabinet wil daarom een sekseneutrale vangnetregeling. Hebben ouders geen gezamenlijke keuze gemaakt, dan krijgt hun kind de namen van beide ouders, alfabetisch gerangschikt. Ouders houden de vrijheid om samen te kiezen voor de naam van één ouder of voor een gecombineerde naam in een andere volgorde.
Tegelijkertijd wordt de procedure eenvoudiger. Nu moeten beide ouders voor een naamskeuze in beginsel naar de burgerlijke stand. Straks kan toestemming ook schriftelijk worden gegeven en in gemeenten die digitale geboorteaangifte aanbieden digitaal. Heeft vooraf geen formele keuze plaatsgevonden, dan kan degene die de geboorte aangeeft verklaren welke naam de ouders samen hebben gekozen.
Jaar bedenktijd en gang naar de rechter
Een belangrijke verandering is dat ouders tot een jaar na de geboorteaangifte gezamenlijk op hun keuze kunnen terugkomen. Voor zo’n nieuwe keuze moeten zij wel betalen. Zijn de ouders het niet eens, dan kunnen zij binnen die periode naar de familierechter. Het uitgangspunt voor de rechter is eveneens een gecombineerde achternaam in alfabetische volgorde.
De rechter kan daarvan afwijken als het belang van het kind dat noodzakelijk maakt. Het kabinet noemt specifiek situaties van ernstig huiselijk geweld, bedreiging of intieme terreur. Daarmee wil het voorkomen dat een achternaam wordt gebruikt als middel voor macht en controle. Ook kan een ouder bezwaar maken als de andere ouder bij de geboorteaangifte ten onrechte heeft verklaard dat zij samen overeenstemming hadden bereikt.
Kind vanaf twaalf jaar beslist zelf
Ook de positie van kinderen wordt versterkt. Vanaf twaalf jaar beslist een kind voortaan zelf over een wijziging van zijn achternaam wanneer het bijvoorbeeld door erkenning een tweede juridische ouder krijgt. Nu ligt die leeftijdsgrens op zestien jaar. Het kabinet vindt twaalf jaar passender omdat een achternaam een belangrijk onderdeel van de identiteit vormt.
Het uitgangspunt dat volle broers en zussen dezelfde achternaam hebben blijft bestaan, maar wordt minder absoluut wanneer een ouder kind daardoor een naam zou moeten opgeven die al lange tijd onderdeel van zijn identiteit is. Het wetsvoorstel gaat ook gelden in Caribisch Nederland. De ingangsdatum wordt later bij koninklijk besluit vastgesteld. Voor kinderen die in het jaar vóór de inwerkingtreding zijn geboren, komt een overgangsregeling.
Geef een reactie