De Nationale ombudsman, de Veteranenombudsman en de Kinderombudsman stellen in hun jaarverslag over 2025 dat het vertrouwen van burgers in de overheid alleen kan worden hersteld wanneer de overheid mensen actief ondersteunt voordat problemen ontstaan.
Een afwachtende houding leidt ertoe dat de overheid het contact met burgers verliest en beleid nog altijd niet iedereen bereikt.
Nationale ombudsman Reinier van Zutphen benadrukt dat vaak al bekend is welke mensen hulp nodig hebben, maar dat ondersteuning toch uitblijft. Daardoor maken veel burgers geen gebruik van regelingen waar zij wel recht op hebben. Volgens Van Zutphen hoort een overheid die er voor alle burgers wil zijn niet af te wachten, maar vooruit te kijken en actief mensen op te zoeken.
Als voorbeeld noemt hij de eerdere kabinetsbezuiniging op het plan om mensen die mogelijk recht hebben op bijstand proactief te benaderen. Hoewel die bezuiniging later werd teruggedraaid, laat dit volgens de ombudsman zien dat het kabinet tegelijkertijd “gas geeft en op de rem trapt”.
Proactieve overheid moet de norm worden
Samen met het jaarverslag presenteerde de ombudsman daarom de ‘Ombudsvisie Proactieve Overheid’. Daarin pleit hij onder meer voor het automatisch toekennen van uitkeringen en toeslagen waar dat mogelijk is, minder administratieve lasten en meer zekerheid voor burgers. Ook zouden toegekende voorzieningen minder snel moeten worden teruggevorderd of ingetrokken. Daarbij moeten bestaande waarborgen, zoals privacybescherming, overeind blijven.
Volgens Van Zutphen moet proactieve dienstverlening geen uitzondering meer zijn, maar de standaard worden. Een behoorlijke overheid wacht volgens hem niet totdat burgers verdwalen in ingewikkelde procedures en loketten.
Kwetsbare groepen blijven buiten beeld
Het jaarverslag wijst er verder op dat beleid kwetsbare groepen nog te vaak niet bereikt. Als voorbeeld noemen de ombudsmannen het Tijdelijk Noodfonds Energie, waarvoor een DigiD en voldoende digitale vaardigheden nodig waren. Daardoor konden juist kwetsbare huishoudens moeilijk gebruikmaken van de regeling.
In totaal ontvingen de ombudsmannen in 2025 ongeveer 25.000 klachten en signalen. Volgens hen tonen die aan dat behoorlijk overheidshandelen voortdurende aandacht vraagt, zowel bij beleidsvorming als in direct contact met burgers. Daarom werd begin 2025 ook een vernieuwde Behoorlijkheidswijzer geïntroduceerd, met kernwaarden als goed contact, eerlijk handelen en werken voor alle burgers.
Geef een reactie