Een groot deel van de Nederlanders is nog altijd welvarend en tevreden, maar mogelijkheden voor volgende generaties slinken. Ook nemen mensen minder deel aan de samenleving en hebben ze minder vertrouwen in hun medemens en instituties. Dat blijkt uit de Monitor Brede Welvaart 2026, die het CBS deze week aan de Tweede Kamer heeft aangeboden.
Als je het recente nieuws leest of ziet, bijvoorbeeld over de AZC-protesten of cijfers over het almaar dalende vertrouwen in de overheid, lijkt de tevredenheid van Nederlanders ver weg. Toch laat de jaarlijkse Monitor Brede Welvaart zien dat een groot deel van de inwoners van Nederland nog altijd welvarend en tevreden is. Voor latere generaties worden de mogelijkheden wel minder, zo staat in de monitor. Ook valt te lezen dat jongeren tot 35 jaar een lagere kwaliteit van leven hebben dan gemiddeld. Verder waren Nederlanders in 2025 minder met elkaar verbonden, onderhielden ze minder vaak sociaal contact, deden ze minder aan vrijwilligerswerk en gaven minder informele hulp. Ook blijft de druk op de natuur onverminderd hoog en lijkt de verduurzaming van de economie tot stilstand te komen.
Brede welvaart
Brede welvaart betreft alles wat belangrijk is voor de kwaliteit van leven van mensen. Daarbij gaat het om gezondheid, werk en vrije tijd, inkomen, sociale relaties, een woning, schone lucht en veiligheid. Verder gaat brede welvaart over de mensen die nu in Nederland wonen, maar ook over wat zij achterlaten voor de volgende generaties. Tenslotte heeft het begrip betrekking op de verdeling van welzijn onder mensen in Nederland en elders in de wereld.
Tevredenheid vooralsnog hoog
Bijna 85 procent van de Nederlanders is tevreden met hun leven als geheel en op onderdelen, zoals hun woning, werk en sociaal leven. De inkomens in Nederland horen bij de hoogste in de Europese Unie en nemen net als het vermogen toe. Toch maken meer mensen zich zorgen over hun financiële toekomst dan in 2024. De aanhoudend hoge inflatie en de verschillende oorlogen die er momenteel worden gevoerd, leiden tot onzekerheid. Ook de huidige woningnood draagt daar toe bij.
Vrezen voor hun baan hoeven de meeste Nederlanders niet met de huidige lage werkloosheid . Er zijn in veel sectoren nog volop mogelijkheden voor werk. Mensen maakten in 2025 juist meer uren, wat zich dan wel weer uitte in toenemende psychische vermoeidheid door het harde werken.
Verschillen
Voor jongeren tot 35 jaar ziet het beeld er iets minder rooskleurig uit. Net als in eerdere jaren beschikte deze groep op meerdere vlakken over een lagere brede welvaart dan gemiddeld. Ook onder 65- tot 75-jarigen is de brede welvaart wat lager. Mensen tussen de 55 en 65 jaar hebben daarentegen een relatief hoge brede welvaart. HBO en academisch geschoolden hebben, net als mensen met een Nederlandse herkomst, eveneens een relatief hoge brede welvaart.
Deelname aan de samenleving daalt
In 2025 hadden mensen minder vaak contact met familie, vrienden of buren, een tendens die waarschijnlijk deelt terug te voeren is op de individualisering in de maatschappij. Het contact met buren neemt daarbij al langer af. Het aandeel mensen in Nederland dat onbezoldigd iets voor een ander doet, stijgt niet langer. In 2025 gaf iets meer dan 34 procent informele hulp, tegen 36 procent een jaar eerder.
Vrijwilligerswerk is ook minder populair. Het percentage mensen dat zich in de afgelopen twaalf maanden ten minste een keer als vrijwilliger heeft ingezet, daalde van 49,5 naar 47. De daling vond plaats bij bijna alle leeftijdsgroepen, maar vooral onder 15- tot 35-jarigen, mensen met een Nederlandse herkomst en migranten uit een ander land in Europa.
Vertrouwen lager
Sinds 2019 nam het vertrouwen dat mensen in hun medemens hebben toe tot bijna 67 procent in 2023. In 2025 is dit weer gedaald tot iets meer dan 63 procent. Deze daling is vooral te zien onder 25- tot 65-jarigen, onder mensen met een havo-, vwo- of mbo-2-4-diploma en onder migranten.
Ook het vertrouwen in instituties, bestaande uit politie, de Tweede Kamer en rechters, is gedaald. Dat gebeurde vooral onder mannen tussen de 35 en 45 jaar.
Druk op natuur blijft hoog
De stikstofuitstoot blijft een groot probleem. Nederland heeft met afstand het hoogste stikstofoverschot van Europa. Bijna 70 procent van de natuur op land heeft last van te veel stikstof. Dit heeft ook invloed op de brede welvaart in ons land. Zo neemt de oppervlakte van de zogenoemde groen-blauwe ruimte per inwoner af. Dat betekent minder stedelijk en landelijk groen is, minder kleine en grote wateren en gebieden onder agrarisch natuurbeheer dan een jaar eerder. Ook is de kwaliteit van het oppervlaktewater laag. Verder valt uit de monitor op te maken dat de biodiversiteit op het land afneemt, terwijl die van zoetwater en moeras toeneemt.
Verduurzaming hapert
De laatste jaren lijkt ook de verduurzaming van de economie tot stilstand te komen. Zo zijn de investeringen in hernieuwbare energie en in het energiezuiniger maken van de productie sinds jaren niet zo laag geweest, aldus het CBS. De uitstoot van broeikasgassen neemt voor het eerst in lange tijd toe. Dat zijn geen gunstige ontwikkelingen, vooral niet voor de generaties in de toekomst. Zij zullen naar verwachting minder mogelijkheden hebben om een hoge brede welvaart te bereiken.
Geef een reactie