Gemeenten staan voor grote opgaven op het gebied van infrastructuur, verkeersveiligheid, luchtkwaliteit en milieutoezicht, maar het geld schiet tekort. In aanloop naar het begrotingsdebat over Infrastructuur en Waterstaat 2027 vraagt de VNG de Tweede Kamer daarom om structurele middelen en landelijke maatregelen.
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft haar wensen vastgelegd in een position paper met vier oproepen aan de Kamer. Volgens de VNG is de rol van gemeenten in het mobiliteits- en milieubeleid groot, terwijl de financiële ruimte daarvoor ontbreekt. Dat blijkt uit het artikel van de VNG over meer rijkssteun voor mobiliteit en milieu.
Gemeentelijke wegen verdienen evenveel aandacht
Het kabinet reserveert tussen 2029 en 2035 anderhalf miljard euro extra voor rijksinfrastructuur. De VNG vindt dat onvoldoende zolang de gemeentelijke wegen buiten beeld blijven. Gemeenten beheren ongeveer 80 procent van alle wegkilometers in Nederland, en bijna elke reis begint of eindigt op een gemeentelijke weg.
Het jaarlijkse tekort voor gemeentelijke infrastructuur loopt op tot 1,1 miljard euro. Zonder extra structureel geld zien gemeenten zich genoodzaakt het gebruik van wegen en bruggen te beperken. De VNG wil dat het onderhoud van rijks- en gemeentelijke infrastructuur als gezamenlijke opgave wordt behandeld, inclusief Bonaire, Saba en Sint Eustatius. Ook vraagt de vereniging om inzicht in onderhoudsprojecten die door geldgebrek worden uitgesteld of geschrapt, en om afspraken over slimmer gebruik van bestaande wegcapaciteit.
Verkeersveiligheid vraagt om vervolg
In 2025 kwamen 759 mensen om in het verkeer. Tegelijkertijd is het geld uit de Investeringsimpuls Verkeersveiligheid nagenoeg op. Zonder nieuwe financiering kunnen gemeenten minder investeren in maatregelen die aantoonbaar werken.
De VNG pleit daarom voor een structureel budget, een concreet pakket aan maatregelen en meer bevoegdheden voor gemeenten om gevaarlijk verkeersgedrag aan te pakken. Daarnaast moet volgens de vereniging minstens 60 procent van het budget uit het Meerjarenplan Fietsveiligheid naar praktische maatregelen gaan die gemeenten direct kunnen toepassen.
Luchtkwaliteit raakt woningbouw
Vanaf 2030 worden de eisen voor luchtkwaliteit strenger. Prognoses laten zien dat de normen op verschillende plekken nog steeds worden overschreden. Voor gemeenten is dat extra lastig: zij moeten bij ruimtelijke plannen, zoals woningbouwprojecten, nu al rekening houden met de toekomstige normen, maar kunnen de verwachte overschrijdingen niet op eigen kracht oplossen. Dat zorgt voor juridische onzekerheid. De VNG vraagt het kabinet om landelijke regie en wil dat op korte termijn een nationale programmatische aanpak luchtkwaliteit wordt verkend.
Milieutoezicht onder druk
Ook vergunningverlening, toezicht en handhaving staan onder spanning. Gemeenten en provincies betalen het grootste deel van deze milieutaken, terwijl de omgevingsdiensten het meeste werk uitvoeren. Onderzoek wijst uit dat er jaarlijks structureel 100 miljoen euro ontbreekt voor de bestaande taken. De VNG wil dat het rijk meebetaalt aan capaciteit, expertise en betere informatievoorziening. Ook moet de staatssecretaris samen met gemeenten, provincies en openbare lichamen in kaart brengen wat nieuwe maatschappelijke opgaven financieel betekenen.
Geef een reactie