Na jarenlang getouwtrek ziet minister Thierry Aartsen van Werk en Participatie door rechterlijke uitspraken geen andere weg dan boetes aan inburgeraars terug te betalen. Zij hebben die gekregen voor het niet tijdig afronden van hun inburgeringscursus binnen 3 jaar. Het gaat om zo’n 3300 mensen, waarvoor Aartsen 9 miljoen euro heeft vrijgemaakt.
Dat schrijft de minister in een brief aan de Tweede Kamer. Daarnaast hoeft de groep inburgeraars die niet op tijd klaar is met hun inburgering, niet langer het geleende geld hiervoor terug te betalen aan DUO. De overheid zal ook de al afgeloste leningen retourneren. Volgens Aartsen blijven boetes in uitzonderlijke gevallen wel mogelijk, maar alleen als gemeenten per persoon zorgvuldig motiveren, waarom een sanctie nodig is.
Verplicht inburgeren
In de Wet Inburgering 2013 maakte het tweede kabinet-Rutte nieuwkomers in hoge mate zelf verantwoordelijk voor hun inburgeringstraject. Zij moesten zelf op zoek naar een taalschool om Nederlandse te leren en konden daarvoor geld lenen bij DUO. Als zij echter niet op tijd hun inburgeringstraject van drie jaar afrondden, konden zij rekenen op boetes en moesten zij de lening terugbetalen.
Al lang voor de invoering van deze wet, maar ook daarna was hier veel discussie over. Zo ageerde onder meer de Nationale Ombudsman in 2018 tegen de wet, omdat die het nieuwkomers onnodig moeilijk zou maken een plekje te veroveren in onze maatschappij. Bovendien zijn er groepen inburgeraars, zoals analfabeten en laaggeschoolden, waarvoor dit traject überhaupt een onmogelijke opgave lijkt.
Aangepaste Wet Inburgering
In 2021 kwam er een aanpassing van de Wet Inburgering. Het belangrijkste doel was dat nieuwkomers sneller en volwaardiger mee zouden kunnen doen in de Nederlandse maatschappij, het liefst via betaald werk. Sinds die tijd hebben gemeenten de centrale regie over het inburgeringstraject. Voor de uitvoering van de wet krijgen ze geld van de Rijksoverheid uit verschillende budgetten. Statushouders hoeven hun inburgering niet langer zelf te betalen en regelen, maar gezins- en arbeidsmigranten betalen nog wel alles zelf.
Onder de nieuwe inburgeringswet bleven de boetes voor een te lang inburgeringstraject echter bestaan. Tot nu. Ondanks verwoede pogingen van opeenvolgende kabinetten om nieuwkomers te straffen als zij te laat inburgeren, lijkt dit nu definitief van de baan, een uitzondering daargelaten.
Boetes strijdig met regelgeving
De herstelactie van Minister Aartsen volgt op uitspraken van het Hof van Justitie van de Europese Unie (Hof) en de RvS uit 2025. Daarin stond dat het stelselmatig opleggen van boetes aan asielstatushouders die niet op tijd voldoen aan hun inburgeringsplicht strijdig is met Europese regelgeving. Dat geldt ook voor het terugvorderen van de verstrekte leningen.
In februari dit jaar bepaalde de hoogste bestuursrechter dat eerder opgelegde boetes en teruggevorderde leningen daardoor ook onterecht waren. Dat gebeurde aan de hand van een Eritrese inburgeraar, die de boete en de terugbetaling van de lening al in 2020 voor de eerste keer had aangevochten en uiteindelijk haar gelijk haalde. ‘Ik zie juridisch geen ruimte om voor asielstatushouders wederom een boete door DUO voor een gebrek aan resultaat in te voeren’, aldus Aartsen in de brief.
Gemeenten houden regierol
In de Kamerbrief geeft Aartsen duidelijk aan dat hij het belangrijk vindt dat ‘gemeenten als onderdeel van hun regierol, waar nodig daadwerkelijk invulling blijven geven aan de bevoegdheid en verantwoordelijkheid om de inburgeringsplicht te handhaven’. Daar verandert volgens de minister niets aan. ‘Gemeenten beschikken over verschillende instrumenten om inburgeraars te stimuleren én aan te spreken op hun verplichtingen. Ik blijf daarom nauwgezet monitoren hoe gemeenten handhaven en inburgeringsplichtigen stimuleren om tijdig aan hun plicht te voldoen.’ In overleg met de VNG wil Aartsen bekijken op welke wijze gemeenten hierbij verder kunnen worden gefaciliteerd. Daarbij wordt ook onderzocht of nadere regelgeving is gewenst ‘om te borgen dat de inburgeringsplicht ook daadwerkelijk wordt nageleefd’.
Geef een reactie