Beperking van het demonstratierecht is onnodig en doet “meer kwaad dan goed”, concludeert de Nationale ombudsman in een onderzoeksrapport.
Het recht om te demonstreren staat steeds vaker onder druk, zowel in de uitvoering als in de politieke discussie. Volgens hem is het demonstratierecht een essentieel onderdeel van de democratische rechtsstaat en moet de overheid dit grondrecht actief beschermen en faciliteren.
Overgrote deel demonstraties verloopt rustig
Aanleiding voor het onderzoek zijn signalen van demonstranten, wetenschappers en journalisten dat overheden steeds meer nadruk leggen op het beperken van risico’s en overlast rondom demonstraties. Volgens de ombudsman is die ontwikkeling sinds 2018 verder toegenomen. Niet alleen in de praktijk van politie en bestuur, maar ook vanuit regering en parlement worden voorstellen gedaan om demonstraties strenger te reguleren of te beperken.
Van Zutphen noemt die ontwikkeling zorgelijk. Volgens hem verloopt het overgrote deel van de demonstraties juist rustig en in goed overleg tussen organisatoren, gemeenten en politie. Toch richten politiek en media zich vooral op incidenten en escalaties. Demonstraties halen volgens hem vaak alleen het nieuws wanneer zij uit de hand lopen, wat de roep om strengere maatregelen verder aanwakkert.
Demonstranten voelen zich onder druk gezet
Uit het onderzoek blijkt dat demonstranten het gevoel hebben dat zij steeds vaker worden gecontroleerd of in de gaten gehouden. Ook krijgen zij soms te maken met geweld door politieoptreden of vijandig publiek. In bepaalde gevallen leidt deelname aan demonstraties zelfs tot strafvervolging. Volgens de ombudsman heeft dat gevolgen voor de bereidheid van mensen om gebruik te maken van hun demonstratierecht. Sommige demonstranten verharden, terwijl anderen juist afhaken.
Daarnaast concludeert de ombudsman dat de rechtsbescherming voor demonstranten tekortschiet. Burgers hebben volgens hem niet altijd een reële mogelijkheid om op te komen tegen beslissingen of optreden van de overheid rondom demonstraties.
Geen behoefte aan strengere wetgeving
De ombudsman benadrukt dat er volgens hem geen behoefte is aan nieuwe wetgeving om demonstraties verder te beperken. Burgemeesters beschikken volgens hem al over voldoende bevoegdheden om in te grijpen wanneer demonstraties leiden tot strafbare feiten of veiligheidsrisico’s. Hij roept regering, parlement en uitvoerende instanties daarom op om juist “in woord en daad” voor het demonstratierecht te blijven staan. Volgens Van Zutphen is ruimte voor protest onmisbaar in een democratische samenleving, juist wanneer meningsverschillen groot zijn
Geef een reactie